Die Suid-Afrikaanse film- en televisiebedryf bevind hom in sy grootste krisis in meer as ’n dekade nadat die Departement van Handel, Nywerheid en Mededinging se produksieaansporingskema feitlik tot stilstand gekom het.
Die DA waarsku dat die departement se “gebrek aan ’n plan” die sektor kan vernietig.
In ’n verklaring het die DA-woordvoerder oor handel en nywerheid, Toby Chance, gesê die departement se verskyning voor die parlementêre portefeuljekomitee die afgelope week het “volgehoue onderbefondsing” van die filmsektor blootgelê, terwyl miljarde rand na ander sektore vloei met “onduidelike opbrengste”.
Die krisis sentreer rondom die Suid-Afrikaanse Film- en Televisieproduksie-aansporing- (SAFTPI-) skema. Dit is ’n kontantaansporing wat plaaslike en internasionale produksies ’n persentasie van hul plaaslike besteding terugbetaal. Die skema, wat sedert 2004 help om Suid-Afrika as ’n mededingende filmbestemming te vestig, het volgens bedryfsbronne vir byna twee jaar geen nuwe goedkeurings of uitbetalings verwerk nie.
Te midde van die krisis het die parlement se portefeuljekomitee Woensdag in ’n afsonderlike verklaring die komitee se verbintenis bevestig om werksgeleenthede te beskerm en vertroue in die sektor te herstel. Die komitee beklemtoon dat dit “nie ’n luukse is om ’n mensintensiewe sektor soos film en televisie te ondersteun nie, maar ’n noodsaaklikheid in ’n land met hoë werkloosheid”.
[MEDIA STATEMENT] COMMITTEE LAYS FOUNDATION TO SAFEGUARD JOBS IN TELEVISION AND FILM INDUSTRY
Parliament, Wednesday, 18 February 2026 – The Portfolio Committee on Trade, Industry and Competition yesterday laid the foundation for safeguarding jobs and restoring confidence in…
— Parliament of RSA (@ParliamentofRSA) February 18, 2026
Die verklaring sê verder dat die filmbedryf duisende mense in diens hou, insluitend akteurs, regisseurs, vervaardigers en talle klein, medium- en mikro-ondernemings wat dienste soos spyseniering, vervoer en stelontwerp voorsien. Die komitee het ook daarop aangedring dat die departement en die nasionale tesourie dringend moet skakel en ’n duidelike, verenigde posisie oor befondsing vir aansporing verskaf, aangesien beleidsonsekerheid beleggers vertroue laat verloor.
Bedryfslui skat dat tussen R600 miljoen en meer as R1 miljard se goedgekeurde eise steeds uitstaande is. Sommige produksies wag reeds sedert 2023 op betaling – fondse waarop banklenings en kontrakte geskoei is.
Die minister van handel en nywerheid, Parks Tau, het in die komitee erken dat daar ’n ernstige agterstand is. Volgens hom spruit die probleem uit fiskale druk en herprioritisering van fondse ná die grendeltyd. Hy het belowe om met die nasionale tesourie te skakel oor moontlike herkapitalisering en het aangedui dat die departement ’n herontwerp van die skema oorweeg.
Trade, Industry and Competition Minister Parks Tau says he remains committed to investigating issues related to governance and malfeasance as they relate to the Film and Television Production Incentive. https://t.co/s6G90waCfu#GovZAUpdates pic.twitter.com/E5pwjJdKJM
— @SAgovnews (@SAgovnews) February 18, 2026
Die DA hou egter vol dat die voorgestelde plan onvoldoende is en bloot “ou beloftes herhaal”.
Die DA se verklaring kom te midde van protesoptogte deur die Save SA Film Jobs Coalition, ’n sambreelorganisasie van rolprentmakers, akteurs, tegnici en produksiehuise. Lede van die koalisie het in Januarie buite die parlement betoog en ’n memorandum oorhandig waarin hulle onmiddellike hervatting van die aansporingstelsel eis.
Parliament’s committee has stepped in to safeguard South Africa’s film and TV industry, aiming to protect jobs, creativity, and cultural storytelling. With global competition rising, this move could be a game-changer for local talent and productions. Do you think stronger… pic.twitter.com/R4yP551f6b
— IOL News (@IOL) February 18, 2026
Volgens die koalisie het die bedryf met tot 50% gekrimp sedert die aansporings bevries is. Duisende vryskuttegnici en kreatiewe mense sit sonder werk, terwyl ondersteunende sektore soos toerustinghuur, spyseniering en verblyf ook geraak word.
Voor die krisis het Suid-Afrika jaarliks miljarde rand se produksiewaarde gelok en duisende poste direk en indirek geskep. Kaapstad is dikwels as die “Hollywood van Afrika” beskryf, met internasionale reekse en films wat plaaslik vervaardig is.
Maar vervaardigers waarsku dat projekte nou na lande soos Malta, Portugal en Mauritius skuif – jurisdiksies met stabiele en voorspelbare insentiewe. In ’n bedryf wat jare vooruit beplan, is beleidsonsekerheid dodelik.
Benewens finansiering eis die bedryf groter deursigtigheid, gereelde konsultasie en ’n onafhanklike ondersoek na bewerings van wanadministrasie. Die parlementêre komitee het belowe om die kwessie verder te monitor en dialoog tussen die Departement van Handel, Nywerheid en Mededinging en die sektor te fasiliteer.
Strength in numbers. Unity in action.
Thanks to every single person who marched, cheered, and shared our message in Cape Town and Pretoria, we’ve been heard.
Our next stop? Parliament.
On February 17th, the Save SA Film Jobs Coalition will present our case to the decision pic.twitter.com/q6TM9UVA0X
— Zola Hashatsi ka Motsiri (@zola_hashatsi) February 11, 2026
Die stand van sake bly gespanne. Die regering erken die probleem, maar konkrete tydlyne vir betaling en hervatting van goedkeurings is nog nie aangekondig nie.
Die kern van die debat gaan verder as film alleen – dit raak die vraag hoe Suid-Afrika sy ekonomiese prioriteite bepaal – en of die kreatiewe ekonomie as ’n strategiese groeisektor erken word.
Sonder ’n duidelike en befondste plan, waarsku rolspelers, kan ’n bedryf wat oor dekades opgebou is, binne enkele jare ineenstort.
