Met skaars ’n dag oor voordat die VSA se nuwe 30%-handelstariewe op Suid-Afrikaanse uitvoere Vrydag 1 Augustus 2025 in werking tree, groei kommer oor die ekonomiese en maatskaplike impak wat dit op Suid-Afrika sal hê.
Die tariewe sal onmiddellike ekonomiese druk op Suid-Afrika plaas, veral op uitvoerafhanklike nywerhede.
BREAKING: The US has declined South Africa’s request to extend the tariff deadline.
From August 1, key exports like citrus, steel and autos face duties of up to 31%, risking 100s of thousands of jobs.
Billions in trade and thousands of jobs now hang in the balance. This is… https://t.co/1z9W3LBSGI pic.twitter.com/OFyAEUtvki
— Victor de Ascenção (@victordascencao) July 28, 2025
Die nuwe verhoogde handelstariewe, wat deur president Donald Trump se administrasie ingestel is, volg op verswakte diplomatieke verhoudings. Die tariewe dui ook op die waarskynlike einde van Agoa, wat belastingvrye toegang tot die VSA-mark vir meer as 5 000 Suid-Afrikaanse produkte bied. Dit sal uitvoerkoste verhoog en mededingendheid in sleutelmarkte verminder, veral vir landbou, tekstiele en motors.
Die tariewe sal verskeie sektore en gemeenskappe op verskillende maniere raak. Dit sal onder meer uitvoerinkomste verminder, wat die Suid-Afrikaanse Inkomstediens se vermoë om begrotingsteikens te haal, sal beperk. Dit kan lei tot besnoeiings in openbare dienste en infrastruktuurprojekte. Verbruikers kan hoër pryse vir ingevoerde goedere en plaaslike produkte verwag as voorsieningskettings ontwrig word.
Verskeie mediahuise het die afgelope week gewys op die stygende spanning tussen Pretoria en Washington namate die VSA se 30%-tariefverhoging op Suid-Afrikaanse invoere ’n werklikheid word.
[ICYMI] Tensions rise between Pretoria and Washington as the US confirms a 30% tariff hike on South African imports — set to take effect without extensions. Washington correspondent Simon Marks unpacks the potential economic fallout and what’s at stake for SA’s trade future.… pic.twitter.com/Q3ap8TSMl1
— Newzroom Afrika (@Newzroom405) July 28, 2025
Die bekende ekonoom Dawie Roodt het gewaarsku dat die ware ramp wat voortspruit uit die 30%-tarief op Suid-Afrika se uitvoere na die VSA hierdie week ’n knou vir ekonomiese groei sal wees. Hy het aan BusinessTech gesê dat die volle direkte impak van die tarief nog bepaal moet word.
Dawie Roodt warns of the real disaster hitting South Africa this week https://t.co/bCt6sKqCRU 30% tariff on South Africa’s exports to the United States this week will be a hit to economic growth = disaster
— Butch (@Butch89803114) July 29, 2025
Sitrusprodusente het ’n beroep op president Ramaphosa gedoen vir dringende Amerikaanse handelsingryping.
Citrus growers appeal to Ramaphosa for urgent US trade intervention
👉🏾https://t.co/hUH6mciyH7 pic.twitter.com/jj1qUsGI2o
— African Farming (@africanfarming_) July 29, 2025
Die sitrusbedryf, veral in die Wes- en Noord-Kaap, is die ekonomiese ruggraat van landelike gebiede soos Citrusdal en die Cederberg-munisipaliteit. Gerrit van der Merwe, voorsitter van die Citrus Growers’ Association (CGA), het gewaarsku dat plaaslike besighede en maatskaplike programme ook sal ly as gevolg van verminderde inkomste.
Die bederfbaarheid van varsprodukte maak dit moeilik om nuwe markte vinnig te vind, en ooraanbod in alternatiewe markte kan pryse druk.
Die motorvervaardigingsbedryf, wat afhanklik is van uitvoere na die VSA, sal mededingendheid verloor, wat werk in fabrieke sal bedreig.
Landbou en verwante nywerhede neem groot getalle laaggeskoolde werkers in diens, veral in landelike gebiede. Werksverliese sal hierdie gemeenskappe hard tref, wat armoede en sosiale onstabiliteit kan vererger.
Die ekonomiese afhanklikheid van landbou in klein dorpe beteken dat die tariewe ’n rimpeleffek sal hê op plaaslike besighede, dienslewering en gemeenskapsprogramme.
Die Suid-Afrikaanse Reserwebank se president, Lesetja Kganyago, skat dat die tariewe ongeveer 100 000 werksgeleenthede kan kos, veral in die landbou- en motorsektore. Veral die sitrusbedryf, wat R38 miljard jaarliks bydra en 35 000 mense in diens neem, sal geraak word, met duisende kartonne varsprodukte wat onverkoop kan bly weens die tariewe.
Die motorsektor, wat in 2023 ongeveer R24,62 miljard aan uitvoere na die VSA gelewer het, sal mededingendheid verloor, wat werk in vervaardiging en verwante nywerhede bedreig.
Alhoewel die kans op ’n beter ooreenkoms voor Vrydag skraal is, bly daar vanuit sommige oorde hoop vir ’n verlaagde tarief of gedeeltelike vrystellings na die sperdatum. Die Departement van Handel, Nywerheid en Mededinging beplan om grondstowwe in hoërwaardeprodukte om te skakel om tariefblootstelling te verminder. Die regering sal ook in nywerhede belê om werkskepping en modernisering te ondersteun.
Suid-Afrikaners kan egter ’n uitdagende tydperk verwag met onmiddellike ekonomiese druk, maar langtermynstrategieë soos markdiversifikasie en plaaslike waardeskepping kan die impak versag. Die CGA dring aan op meer direkte kontak met die VSA om sleuteluitvoere te beskerm, en burgerlike organisasies soos Solidariteit bepleit ’n herbesinning van Suid-Afrika se buitelandse beleid om ekonomiese stabiliteit te bevorder.
Die VSA het op 7 Julie 2025 ’n uitvoerende bevel uitgevaardig wat ’n 30%-tarief op alle Suid-Afrikaanse uitvoere instel, met ’n spesifieke 25%-tarief op voertuie en motoronderdele. Dit is deel van Trump se “wederkerige tariewe”-beleid, wat gemik is op lande wat volgens hom onbillike handelspraktyke volg. Suid-Afrika se steun vir Palestina in die Internasionale Geregshof en sy beleid van Swart Ekonomiese Bemagtiging (SEB) word spesifiek deur die VSA as struikelblokke beskou.
U.S. President Trump has posted this letter to President Cyril Ramaphosa in which he explains that South Africa will be charged a tariff of 30% starting on August 1st on any and all products sent to the United States. #sabcnews pic.twitter.com/DlMKKJAlzz
— Sherwin Bryce-Pease (@sherwiebp) July 7, 2025
Suid-Afrika het in Junie 2025 ’n hersiene handelsvoorstel voorgelê, insluitend verhoogde invoere van vloeibare aardgas en kwotas vir belastingvrye uitvoer van motors en staal, maar daar was nog geen formele reaksie van die VSA nie. Handelsminister Parks Tau het aangedui dat onderhandelinge voortgaan, maar die sperdatum van 1 Augustus laat min tyd vir ’n deurbraak.
