Die parlementêre portefeuljekomitee oor vroue, jeug en persone met gestremdhede het hierdie week ’n historiese ondersoek na die verwoestende krisis van statutêre verkragting in Suid-Afrika geloods, met openbare verhore wat skokkende getuienis van sistemiese mislukkings in kinderbeskerming aan die lig gebring het.
Die DA het sy onvoorwaardelike ondersteuning aangekondig en belowe in ’n verklaring om sy eie landwye data met die komitee te deel, terwyl die Inkatha Vryheidsparty (IVP) die inisiatief as ’n “deurslaggewende stap” vir bewustheid en strenger wetgewing prys.
🚨The epidemic of statutory rape, shows a serious failure to protect children.
The DA welcomes Parliament's inquiry into the matter and will provide our own findings and recommendations in order to create a roadmap to strengthen child protection.https://t.co/Vqgl4RifZi
— Democratic Alliance (@Our_DA) November 4, 2025
Met die EFF se oorspronklike mosie as katalisator het die ondersoek reeds provinsiale verhore in Gauteng voltooi en kyk nou na die Oos-Kaap, nog een van die provinsies wat die hardste deur hierdie “epidemie” getref word.
♦️Must Read♦️
EFF statement on the multi-stakeholder engagements held in Gauteng and Eastern Cape to address the crisis of statutory rape in South Africa.
-These engagements form part of the public participation process that followed an EFF motion tabled in Parliament on the… pic.twitter.com/vPhl8Hj1O4
— Economic Freedom Fighters (@EFFSouthAfrica) November 5, 2025
Die ondersoek, wat op 31 Oktober 2025 in Johannesburg begin het, volg op ’n resolusie van die Nasionale Vergadering op 22 Julie 2025 en is geïnspireer deur groeiende kommer oor die hoë voorkoms van swangerskappe onder meisies tussen 10 en 14 jaar. Dit is ’n direkte gevolg van statutêre verkragting, wat seksuele misdrywe insluit met kinders wat te jonk is om wettiglik toestemming vir seks te gee.
Hearings to address statutory rape in South Africahttps://t.co/sp3pB5iC0s pic.twitter.com/nBOrLlFPJ1
— PMG (@PMG_SA) November 4, 2025
Volgens data van die Departement van Basiese Onderwys het Suid-Afrika in die 2024/25-skooljaar minstens 1 424 sulke gevalle geregistreer, maar kenners skat dat die werklike syfer tot drie keer hoër is. ’n Onlangse studie deur die Universiteit van die Witwatersrand dui aan dat tot 30% van geboortes by tieners moontlik uit statutêre verkragting spruit, met provinsies soos die Oos-Kaap en Gauteng waar die meeste gevalle voorkom.
Hierdie krisis word vererger deur armoede, gebrek aan seksuele opvoeding en swak implementering van die Kinderwet oor verpligte aanmelding deur onderwysers en gesondheidswerkers.
Tydens die eerste fase van die openbare verhore by die Premier Hotel OR Tambo in Johannesburg op 31 Oktober en 1 November het deelnemers van nie-regeringsorganisasies (NRO’s), maatskaplike werkers en gesondheidsdiensverskaffers skokkende besonderhede gedeel.
Getuienis het gewys op ’n ernstige tekort aan maatskaplike werkers – veral in die Oos-Kaap, waar slegs ’n handvol poste gevul is en daar gevalle is waar ouers geld aanvaar het om verkragtings te verswyg eerder as om polisie toe te gaan.
“Hierdie saak is nie net ’n misdaad teen kinders nie, maar ’n skending van ons hele samelewing se morele kompas,” het ’n verteenwoordiger van Rape Crisis Suid-Afrika gesê, wat maandeliks meer as 30 onopgeloste gevalle in gebiede soos Pietermaritzburg hanteer.
Die openbare verhore se doelwitte sluit in die vasstel van die ware voorkomssyfers, die evaluering van verpligte rapportering en voorstelle vir wysigings aan die Wet op Seksuele en Verwante Misdrywe van 2007, om oortreders strenger te kan straf en ondersteuning vir slagoffers te verbeter.
The Portfolio Committee on Women Youth and Persons with Disabilities is conducting stakeholder engagements regarding the issue of statutory rape affecting girls in the country. The committee is today concluding its first phase of the hearings in East London at the Cambridge… pic.twitter.com/9gBaDRLftd
— Governance-Cluster (@GovernanceClus1) November 4, 2025
Die DA se woordvoerder oor vroue, jeug en persone met gestremdhede, Angel Khanyile, het die ondersoek as ’n “deurslaggewende stap” verwelkom en beklemtoon dat dit die resultaat is van maande se druk deur opposisiepartye en die burgerlike samelewing.
Khanyile sê in haar verklaring die plaag van statutêre verkragting verteenwoordig ’n diepgaande mislukking om die kwesbaarstes te beskerm. Dit beroof kinders van hul kinderjare en belemmer hul opvoeding en toekoms.
Die IVP het die Gauteng-verhore as ’n platform vir provinsiale samewerking beskryf. In ’n verklaring op sosiale media het die party, wat 50 jaar se diens aan kwesbare groepe vier, gesê: “Hierdie ondersoek is noodsaaklik om bewustheid te skep en wetgewing te hervorm. Ons moet verseker dat geen kind in stilte ly nie.” IVP-parlementslede het tydens die verhore gevra vir meer hulpbronne vir slagofferondersteuning en strenger vervolging.
Die EFF het die inisiatief as ’n “oorwinning vir die volk” beskryf. EFF-parlementslede het in die parlement gewys op die behoefte aan wysigings aan die Strafproseswet om vervolging te versnel, en kritiek gelewer op die ANC-regering se traagheid in die bekamping van geslagsgeweld.
Die ondersoek se tweede fase vind in die Oos-Kaap plaas, gevolg deur openbare verhore in Kaapstad.
Terwyl die land wag op konkrete uitkomste, het die ondersoek ’n golf van solidariteit ontketen op sosiale media, met mense wat stories deel en politici aanspreeklik hou. Die vraag is egter of hierdie ondersoek net nog ’n verslag gaan oplewer en of dit die katalisator vir werklike verandering gaan wees. Met die krisis wat daagliks lewens verwoes, rus die hoop op samewerkende aksie van alle partye.
