Meer as 3 400 vuurwapens van die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) is verlore of gesteel, waarvan die meeste nou in kriminele se hande is.
Hierdie skokkende werklikheid het aan die lig gekom tydens antwoordeop vrae wat die DA in die parlement aan die minister van polisie gestel het.
Volgens die minister is meer as 3 400 SAPD-vuurwapens tussen 2019 en 2024 as verlore of gesteel aangemeld.
Slegs 559 is teruggevind, wat beteken dat die oorgrote meerderheid in kriminele hande bly. Baie van hierdie gewere word nou gebruik om geweldsmisdade te pleeg, insluitend roof, aanranding en moord.
Die meeste verliese het deur roof en diefstal plaasgevind, nie bloot nalatigheid nie, wat die omvang toon van kriminele aktiwiteite wat die polisie self teiken.
📷 Ivory Park Police Killings | SAPS Firearms Recovered 📷
SAPS has recovered two stolen police firearms linked to the murders of Sergeant Rapetsoa and Constable Montja in Ivory Park. The weapons, a 9mm pistol and an R5 rifle, were found during an intelligence-driven operation in… pic.twitter.com/BkXf8XgFRu— EAST RAND Crime Watch NEWS (ERCWN ) (@cbdoilRSA) December 2, 2025
Die DA se adjunkwoordvoerder oor polisie, Ian Cameron, sê in ’n verklaring dit ontbloot ’n ernstige mislukking in die SAPD se bestuur van vuurwapens. Hy sê die probleem is nie wetsgehoorsame burgers nie, maar wanbestuur, korrupsie en die ineenstorting van die sentrale vuurwapenregister.
“In plaas daarvan om hierdie kritieke kwessies op te los, poog die Wysigingswetsontwerp op Vuurwapenbeheer om verantwoordelike Suid-Afrikaners te ontwapen. Die wetsontwerp gee die minister van polisie breë, ongekontroleerde magte oor wie wettiglik ’n vuurwapen mag besit, wat gewone burgers nie in staat stel om hulself te verdedig nie, terwyl misdadigers gewapen bly,” sê Cameron.
Die DA sê hulle sal hierdie wetsontwerp in die parlement teenstaan en ’n landwye veldtog lei om dit te keer. “Ons sal gemeenskappe mobiliseer, openbare bewustheid verhoog en dit duidelik maak dat wetsgehoorsame Suid-Afrikaners nie gestraf sal word vir regeringsmislukkings nie.”
Volgens Cameron sal hulle hierdie saak ook hof toe neem om die reg van elke verantwoordelike burger te verdedig om hulself en hul gesinne te beskerm.
Die antwoorde op die DA se parlementêre vrae toon ook dat die SAPD, met verwysing na “sekuriteitskwessies”, weier om bekend te maak watter polisiestasies, groepe of range die meeste tot vuurwapenverliese geneig is. Hierdie gebrek aan deursigtigheid blokkeer volgens die DA aanspreeklikheid en verhoed betekenisvolle optrede om te keer dat vuurwapens in kriminele hande val.
🚩SAPS is one of the single largest contributors to the illegal firearms economy through its own losses, thefts and armed robberies.🚩
The recent reply to my parliamentary question exposes how over a five year period, SAPS recorded 3 433 lost or stolen service firearms, broken… pic.twitter.com/EALUg7BdKn
— Ian Cameron (@IanCameron23) December 2, 2025
Volgens die minister se antwoord kan die inligting rakende die hoërisikopolisiestasies, klusterafdelings en range van offisiere wat geïdentifiseer is met betrekking tot die verlies of diefstal van vuurwapens, nie bekend gemaak word nie, aangesien dit spesifieke kwesbaarhede mag openbaar wat uitgebuit kan word, waardeur addisionele risiko’s vir die SAPD en sy lede geskep word.
Dit is duidelik dat sistemiese probleme binne die SAPD die geweldsmisdaadkrisis dryf, maar die regering fokus steeds op die ontwapening van burgers in plaas daarvan om sy eie wapens te beskerm, het Cameron gesê.
Hy sê die boodskap is eenvoudig: Misdadigers moet nie ten koste van gewone burgers bewapen word nie.
“Suid-Afrikaners verdien werklike oplossings wat geweldsmisdaad by die wortel aanpak, nie roekelose wette wat wetsgehoorsame burgers blootstel nie.”
Die omvang van die probleem is selfs groter as wat dit op die oog af lyk en hou verband met jare se probleme met SAPD se vuurwapenbestuur.
The South African Police Service (SAPS) remains one of the biggest suppliers of firearms to criminals in South Africa.
Police Minister Bheki Cele has revealed to parliament that 1,725 police firearms were 'stolen' between April 2021 and July 2023. That is 61 firearms stolen per… pic.twitter.com/4BLwb9UbLm
— Ian Cameron (@IanCameron23) January 12, 2024
Die berugte geval van die gewese SAPD-kolonel Christiaan Prinsloo, wat 2 000 staatsvuurwapens aan bendes verkoop het, het gelei tot meer as 1 000 moorde en 1 400 pogings tot moord in die Wes-Kaap tussen 2010 en 2016. Ander voorvalle sluit in die diefstal van 158 vuurwapens uit ’n bewyslokaal by die Norwood SAPD-stasie in 2022.
Die voorgestelde Wysigingswetsontwerp op Vuurwapenbeheer, wat in 2021 vir die eerste keer voorstelle gemaak het en nou in 2025 hervat word, gee aan die minister van polisie onbeperkte magte oor wie ’n lisensie mag kry, verwyder selfverdediging as ’n geldige rede vir besit, en beperk lisensies vir jagters en skuts.
Die DA noem dit ’n “gevaarlike magsoorname” wat burgers ontwapen terwyl die SAPD se eie stelsels misluk.
Hierdie gesteelde wapens voed die misdaadgolf in Suid-Afrika, waar geweldsmisdade hoë vlakke bereik. Die DA en ander kritici argumenteer dat die fokus moet wees op beter polisiëring, ondersoeke en ontbinding van kriminele netwerke, eerder as om burgers te ontwapen. Die Grondwet beskerm die reg op lewe en veiligheid, maar die staat se plig tot beskerming word bevraagteken as gevolg van lae resultate en swak reaksie op misdaad.
