Die VSA se militêre inval in Venezuela op 3 Januarie 2026 wat gelei het tot die arrestasie van president Nicolás Maduro en sy vrou, het ’n storm van uiteenlopende reaksies in Suid-Afrika ontketen.
Die gebeure het nie net die land se buitelandse beleid onder die vergrootglas geplaas nie, maar ook die stabiliteit van die brose RNE opnuut getoets.
President Cyril Ramaphosa het die inval skerp veroordeel en dit as ’n flagrante skending van Venezuela se soewereiniteit en die VN-handves beskryf. Hy het die onmiddellike vrylating van Maduro geëis en solidariteit met die Venezolaanse volk betuig. Die Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Dirco) het ’n dringende sitting van die VN-Veiligheidsraad aangevra om “harde optrede” teen die VSA te oorweeg. Volgens Dirco is sulke eensydige militêre aksies ’n bedreiging vir globale stabiliteit.
What has happened in Venezuela is a violation of international law and the UN Security Council must offer solutions to address this matter. pic.twitter.com/KHxJm5ZKHB
— Cyril Ramaphosa 🇿🇦 (@CyrilRamaphosa) January 6, 2026
Vakbonde soos Numsa het die inval as ’n “onwettige regimeverandering” bestempel, terwyl ANC-ondersteuners op sosiale media gewaarsku het dat die Globale Suide weer die slagoffer van Westerse ingryping word. Hierdie reaksies sluit aan by die ANC se tradisionele antiimperialistiese houding en sy noue bande met Brics-lande soos Rusland en China, wat Maduro se regering lank gesteun het.
Die opposisiepartye het egter ’n heel ander toon aangeslaan. Die DA het die ANC in ’n verklaring van skynheiligheid beskuldig. Ryan Smith, DA-woordvoerder oor internasionale betrekkinge, het aangevoer dat Suid-Afrika se buitelandse beleid nie meer neutraal is nie, maar toenemend pro-Brics. Hy het gewaarsku dat hierdie houding die land se handelsverhoudings met die Weste kan benadeel. Die DA het ook daarop gewys dat Dirco se beroep op internasionale reg teen die VSA in skerp kontras staan met sy swye oor Rusland se inval in Oekraïne.
Die VF Plus het selfs verder gegaan deur die VSA se optrede openlik te steun. Corné Mulder het in sy verklaring aangevoer dat Maduro se regering lankal illegitiem en korrup is en bande met internasionale misdaad en terrorisme het. Hy het die ANC daarvan beskuldig dat dit ’n ideologiese anti-Westerse koers volg wat nie die sentiment van alle Suid-Afrikaners weerspieël nie. Volgens die VF Plus was die Amerikaanse optrede nie ’n inval nie, maar ’n “noodsaaklike ingryping” om ’n diktator te verwyder wat sy volk in armoede gedompel het.
The Freedom Front Plus welcomes the actions of the United States against the illegitimate regime of Nicolás Maduro in Venezuela. The free world is under a moral obligation to act against countries with autocratic governments where human rights are trampled and criminality cannot…
— VRYHEIDSFRONT PLUS (@VFPlus) January 7, 2026
Die uiteenlopende reaksies het die RNE se interne spanning opnuut duidelik gemaak. Die koalisie, wat ná die 2024-verkiesing gevorm is toe die ANC sy parlementêre meerderheid verloor het, bestaan uit partye met sterk verskillende ideologiese oriëntasies. Terwyl die ANC en sy bondgenote solidariteit met Brics beklemtoon, prioritiseer die DA en VF Plus die handhawing van goeie verhoudings met die VSA en Europa, Suid-Afrika se grootste handelsvennote buite Afrika.
Berigte dui daarop dat die kwessie die RNE se eerste groot toets geword het. Sommige lede beskryf die atmosfeer as “mekaar aan die keel beetkry”. Die ANC se eensydige optrede deur Dirco, sonder breë konsultasie binne die RNE, het verdere spanning veroorsaak. Opposisiepartye voel uitgesluit en meen dat die ANC die koalisie gebruik om sy eie ideologiese agenda te bevorder.
The African National Congress denounces the detention of Venezuelan President Nicolás Maduro as a violation of international law and a threat to global stability.#ANC #Maduro #Venezuela #InternationalLaw #Sovereignty #GlobalPeace #UNCharter
Read on https://t.co/qvoD1cYDmh pic.twitter.com/mQmv8HAWk0— IOL News (@IOL) January 6, 2026
Die krisis het ’n groter debat ontketen oor Suid-Afrika se rol in die internasionale gemeenskap. Ontleders waarsku dat die land se geloofwaardigheid as ’n neutrale bemiddelaar in globale konflikte ondermyn kan word. Indien Suid-Afrika as selektief en inkonsekwent beskou word en streng is teenoor die VSA, maar stilbly oor Rusland, kan dit sy posisie in forums soos die VN en Brics verswak.
Die spanning kan ook binnelandse gevolge hê. Handelsbetrekkinge met die VSA, ’n sleutelmark vir Suid-Afrikaanse uitvoere, kan skade ly indien die regering ’n te konfronterende houding inneem. Terselfdertyd kan ’n verskuiwing weg van Brics die ANC se ideologiese basis vervreem en sy koalisie met linkse partye verswak.
Tot dusver het die RNE nie in duie gestort oor die kwessie nie, maar die Venezuela-inval het die koalisie se brose aard blootgelê. Die ANC se antiimperialistiese posisie bots direk met die DA en VF Plus se pro-Westerse benadering. Indien die spanning nie reg bestuur word nie, kan dit die regering se vermoë om ’n samehangende buitelandse beleid te voer ernstig benadeel.
Die VSA se inval in Venezuela het dus nie net ’n geopolitieke krisis veroorsaak nie, maar ook ’n interne toets vir Suid-Afrika se RNE. Die komende maande sal wys of die RNE die ideologiese skeidings kan oorbrug en of die Venezuela-kwessie die begin van ’n groter politieke verskuiwing in Suid-Afrika se buitelandse beleid en koalisiepolitiek kan beteken.
