Die jongste peiling van die Social Research Foundation (SRF) in samewerking met The Common Sense toon ’n duidelike verskuiwing in Suid-Afrika se politieke landskap voor die plaaslike verkiesings wat tussen November 2026 en Januarie 2027 verwag word.
In Johannesburg lei die DA met 39% steun, voor die ANC se 30%, terwyl ActionSA op 10% en die MK Party met 8% volg. Die bevindings, gebaseer op veldwerk van 16 Februarie tot 6 Maart 2026 met ’n steekproef van 503 respondente in die metro (met ’n foutlyn van 4,4%), voorspel geen meerderheid vir enige party nie en beklemtoon die rol van koalisies in die komende verkiesings.
DA leads Johannesburg polls, but Zille must face coalition reality.
Latest Social Research Foundation survey shows DA with 39% support against the ANC’s 30%, ActionSA’s 10% and MK Party’s 8%.https://t.co/ngFbgXcFFq pic.twitter.com/Ai7T95Ps3E
— City Press (@City_Press) March 29, 2026
Die peiling beklemtoon Johannesburg se rol as ’n sleutelslagveld in die verkiesing. Die stad, wat al jare sukkel met ernstige diensleweringsprobleme soos krag- en waterkrisisse, rekeningfoute, misdaad en vervalle infrastruktuur, het die afgelope dekade nege burgemeesters gesien kom en gaan.
Helen Zille, die DA se burgemeesterskandidaat, het belowe om hierdie kwessies aan te pak. Volgens die peiling glo 84% van Johannesburgers dat die DA die stad kan regruk , maar slegs 39% sê hulle sal vir die party stem, wat op ’n groot gaping dui tussen vertroue in vermoë en werklike stemkeuse.
’n Opvallende bevinding is die sterk steun vir ’n moontlike ANC-DA-koalisie. Byna driekwart (71%) van respondente stem saam dat die twee partye ’n koalisie moet vorm as geen party ’n meerderheid behaal nie. Onder ANC-ondersteuners is die steun selfs hoër, op 82%, en onder DA-kiesers 77%. So ’n tweepartyregering sou ’n gemaklike meerderheid behaal en stabiliteit bring in ’n stad wat al te lank deur onstabiele koalisies geteister is. Enige ander kombinasie, sonder een van die twee groot partye, word as onstabiel beskou.
JOHANNESBURG UP FOR THE TAKING 🇿🇦| THE Democratic Alliance (DA) maintains that its internal research indicates a viable path to securing an outright majority in Johannesburg in the upcoming local government elections.
However, outgoing Federal Council Chairperson Helen Zille…
— The Newscaster 👨💻 (@Mzansipresser) March 29, 2026
Nasionaal lyk die prentjie anders. Die SRF-peiling wys die ANC is steeds voor met 39% steun, terwyl die DA op 28% staan. Dit dui op ’n herstelpad vir die ANC ná die 2024 nasionale verkiesing, maar in die groot metro’s verloor die party vinnig steun. Die bevindings dui op ’n stedelike en plattelandse kloof: Die ANC behou steun in landelike gebiede en onder sy tradisionele basis, maar in stede soos Johannesburg en Tshwane (waar die DA ook voorloop) lyk dit of kiesers moeg is vir swak dienslewering.
In Durban (eThekwini) is die verskuiwing nog meer dramaties. Die MK Party, onder Jacob Zuma se invloed, bereik 44% steun, ver voor die DA met sy 28% en die IVP op 18%. Die ANC sak na onder 10% – ’n ineenstorting van meer as 50 persentasiepunte sedert 2011 toe hulle meer as 60% gekry het. Dit bevestig die MK Party se dominansie in KwaZulu-Natal en voorspel dat die party ’n koningmaker- of selfs regeringsrol in die provinsie kan speel.
Binne die ANC self wys die peiling ’n duidelike begeerte na vernuwing. Onder ANC-kiesers verkies 47% die mynmagnaat Patrice Motsepe as volgende leier (om Cyril Ramaphosa op te volg), ver voor Fikile Mbalula (19%) en Paul Mashatile (16%).
Nasionaal kry Motsepe 39% steun as ANC-leier, met ’n gunstelingtelling van 33,1% en ’n lae negatiewe telling van 22,3%. Motsepe se steun het van 23% in laat 2025 “soos ’n vuurpyl” opgeskiet. Alhoewel hy self gesê het hy stel nie belang in ’n politieke amp nie, sien baie ANC-ondersteuners hom as ’n “skoon” en bekwame figuur wat die party kan herstel. Ontleders van die SRF meen as sy ondersteuners ’n ernstige veldtog loods, sal geen ander kandidaat hom kan inhaal nie.
ANC’s Fikile Mbalula urges Patrice Motsepe to back the party, not chase its presidency.#politics #FikileMbalula #PatriceMotsepe #ANC
Read on https://t.co/56KcjQaFnJ pic.twitter.com/D4EGQ3OTzn— IOL News (@IOL) January 21, 2026
Wat beteken dit alles vir die munisipale verkiesings later vanjaar? Eerstens: Koalisies bly die norm in die meeste metro’s. In Johannesburg kan ’n ANC-DA-regering stabiliteit bring en op dienslewering fokus, maar dit sal afhang van onderhandelinge en vertroue tussen die partye. Die DA se groei in stedelike gebiede wys dat kiesers prestasie bo ideologie begin plaas, veral waar misdaad, werkloosheid en infrastruktuur brandende kwessies is. Tog waarsku die gaping tussen “vertroue in die DA” en werklike stemme dat emosionele en historiese lojaliteit steeds ’n rol speel.
Tweedens: Die ANC se nasionale voorsprong toon ’n stedelike krisis. As die tendens voortduur, kan die party in groot stede soos Johannesburg, Tshwane en selfs Ekurhuleni onder 30% sak, wat hulle afhanklik maak van kleiner partye. In Durban dreig ’n MK-dominansie om die ANC se greep op KwaZulu-Natal verder te verswak.
Derdens: Kleiner partye soos ActionSA en die MK Party kan koningmakers word. Hulle steun in spesifieke gebiede kan bepalend wees vir wie die burgemeesterspos kry en hoe begrotings en beleide lyk.
Die SRF-peiling, met sy fokus op geregistreerde kiesers en waarskynlike opkoms (gemodelleer op 56%), is een van die betroubaarste voorlopige aanduidings. Dit dui op ’n politiek wat meer gefragmenteerd en koalisiegedrewe raak – nie meer die eenpartydominansie van die verlede nie. Vir Johannesburg kan dit uiteindelik beteken beter dienslewering as partye saamwerk, maar ook risiko’s van verdere onstabiliteit as onderhandelinge misluk.
Met agt maande oor voor die verkiesing sal veldtogte nou toeneem. Partye sal moet fokus op plaaslike kwessies soos rekeninge, krag en veiligheid eerder as op nasionale retoriek. Of die peiling se tendense tot November sal hou, sal afhang van hoe effektief partye soos die DA en ANC hul boodskap oordra en of kiesers uiteindelik stem vir die party wat hulle vertrou om die stad reg te ruk.
