Die DA het ’n dringende versoek aan die direkteur-generaal in die presidensie en die sekretaris van die kabinet gerig vir ’n onmiddellike leefstyloudit van Dina Pule, die nuut aangestelde minister van maatskaplike ontwikkeling. Die party het die brief gister (Maandag) persoonlik by die presidensie ingedien en waarsku dat Pule se aanstelling ’n ernstige risiko vir belastingbetalers se geld inhou.

Volgens DA-woordvoerder en parlementslid Nazley Sharif is Pule heeltemal ongeskik vir die pos. “Haar rekord van onetiese gedrag, misleiding van die parlement, wanadministrasie en kriminele ondersoeke maak haar ’n gevaarlike keuse om ’n departement te lei wat maatskaplike toelaes aan miljoene kwesbare Suid-Afrikaners uitbetaal,” het Sharif gesê.

Die DA beklemtoon in ’n verklaring dat ’n leefstyloudit ’n noodsaaklike grondlyn sal skep om haar ampstermyn te monitor en onbehoorlike uitgawes te voorkom.

Dina Pule se omstrede verlede dateer terug na haar tyd as minister van kommunikasie onder Jacob Zuma tussen 2011 en 2013. Sy is in 2013 onder ’n wolk uit die kabinet verwyder ná onthullings oor haar romantiese verhouding met die sakeman Phosane Mngqibisa. Volgens die parlement se gesamentlike komitee oor etiek en ledebelange, asook ’n verslag van die destydse openbare beskermer, Thuli Madonsela, het Pule haar verhouding met Mngqibisa verberg en toegelaat dat hy onbehoorlike voordeel uit staatsgeld trek.

’n Sleutelvoorval was die ICT Indaba in 2012, waar R6 miljoen van ’n R15 miljoen-borgskap deur MTN na Mngqibisa se maatskappy oorgeplaas is. Die departement het ook sy internasionale reise en verblyf betaal, insluitend ’n amptelike reis saam met Pule na Mexiko en die VSA. Madonsela het bevind dat Pule die parlement en ondersoekers herhaaldelik mislei het, oneties opgetree het en haar ampseed verbreek het. Pule is deur die parlement berispe en haar optrede is vir kriminele ondersoek verwys. Zuma het haar uiteindelik afgedank.

Ten spyte hiervan het Pule ná die 2024-verkiesing as voorsitter van die portefeuljekomitee oor landbou teruggekeer na die parlement. President Ramaphosa het haar enkele dae gelede, op 1 Julie 2026, as minister van maatskaplike ontwikkeling ingesweer as deel van ’n kabinetsherskikking in die RNE.

Die DA verwerp die aanstelling summier. “Daar is geen rede om te glo dat sy nie weer sal doen wat sy voorheen gedoen het nie,” het Sharif beklemtoon. Die Departement van Maatskaplike Ontwikkeling hanteer een van die regering se grootste begrotings en betaal maatskaplike toelaes aan sowat 28 miljoen mense. Die DA eis ’n volledige oudit van Pule se huidige bates, finansies en leefstyl om enige toekomstige misbruik van openbare fondse te voorkom. “Belastingbetalers verdien beskerming teen haar greep,” het die party gesê.

Sharif het bygevoeg dat selfs Zuma, wat kwalik bekend is vir streng etiese standaarde, Pule nie langer kon verdra nie. Die DA belowe om aan te hou veg vir die begunstigdes van maatskaplike bystand, wat ’n minister van onberispelike integriteit verdien.

Die aanstelling het wyd kritiek uitgelok. Corruption Watch het dit ’n “klap in die gesig” genoem vir almal wat goeie bestuur voorstaan en gewaarsku dat dit vertroue in die regering ondermyn. Ander partye, soos ActionSA en die MK-party, het soortgelyke kommer uitgespreek.

Die Departement van Maatskaplike Ontwikkeling het Pule se aanstelling verwelkom en gesê hulle sien uit na samewerking om kwesbare gemeenskappe te dien. Die portefeuljekomitee se voorsitter het ook die aanstelling as “gepas” beskou gegewe Pule se ervaring. Die ANC het die kritiek probeer afmaak en beklemtoon dat Pule ’n bekwame kader is.

Politieke ontleders beskou die skuif as deel van Ramaphosa se poging om ANC-lojaliteit in die RNE te balanseer ná versoeke van die DA oor ander aanstellings. Kritici argumenteer egter dat dit die beginsels van verantwoordbaarheid en die geveg teen korrupsie ondermyn, veral in ’n departement wat reeds met onreëlmatige uitgawes gesukkel het.

’n Leefstyloudit soos deur die DA versoek, is nie ongewoon vir senior ampsdraers nie, maar die dringendheid weerspieël die diepte van wantroue in Pule. Sonder so ’n oudit vrees kritici dat herhaling van die 2012-skandale moontlik is, met ernstige gevolge vir die armes wat van staatshulp afhanklik is.

Die presidensie het nog nie amptelik op die DA se versoek gereageer nie. Die DA het belowe om die saak op te volg en nie bes te gee totdat volle verantwoording plaasvind nie.

Hierdie nuutste ontwikkeling beklemtoon die voortgesette spanninge binne die RNE en die uitdagings om openbare vertroue in die regering te herstel te midde van ’n geskiedenis van korrupsie en etiese skandale.

• Lokprent deur Mohamed Hassan van Pixabay