Duisende Suid-Afrikaanse motoriste en vragmotorbestuurders hou hierdie week asem op terwyl die finale berekeninge vir Augustus se brandstofpryse aan die gang is. Ná ’n tydperk van relatiewe verligting in Julie, dreig stygende internasionale oliepryse om die verligting by die pomp te laat verdamp met baie oë wat onwillekeurig na Donald Trump in Washington draai.

Motoriste kan in Augustus steeds na ’n welkome daling in petrolpryse uitsien, maar die goeie nuus is minder rooskleurig vir dieselgebruikers. Die jongste data van die Sentrale Energiefonds (SEF) toon dat petrol waarskynlik net meer as R1 per liter goedkoper kan wees, terwyl diesel na verwagting óf effens duurder óf slegs marginaal goedkoper sal wees, afhangend van die graad.

Die amptelike aanpassings word teen die einde van Julie deur die Departement van Minerale en Petroleumhulpbronne aangekondig en tree om middernag op 5 Augustus in werking.

Die jongste ramings dui daarop dat 93-oktaan-petrol met tussen R1,07 en R1,30 per liter kan daal, terwyl 95 oktaan na verwagting ongeveer R1,03 per liter goedkoper sal wees.

Vir diesel is die prentjie egter heelwat minder gunstig. Volgens die SEF se huidige berekeninge sal 0,05%-diesel waarskynlik met ongeveer 1 sent per liter styg, terwyl 0,005%-diesel met sowat 24 sent per liter kan daal. Dit is ’n beduidende verswakking vergeleke met vroeëre verwagtings van groot verlaginge vir albei dieselgrade.

Hoewel Suid-Afrikaners steeds voordeel trek uit die daling in internasionale oliepryse sedert die hoogtepunt van die Midde-Ooste-konflik, bly Brent-ruolie aansienlik duurder as voor die spanning tussen die VSA en Iran opgevlam het.

Ná die kortstondige wapenstilstand vroeër vanjaar het die mark aanvanklik sterk herstel, wat aanleiding gegee het tot verwagtings van brandstofverlagings van meer as R2 per liter. Daardie optimisme het egter begin verdwyn namate geopolitieke spanning weer toegeneem het.

Aanvalle op militêre teikens, dreigemente oor die Straat van Hormoes en onsekerheid oor toekomstige olievoorrade het Brent-ruolie weer tot bo die $80-vlak laat styg. Omdat Suid-Afrika feitlik al sy ruolie invoer, word enige verandering in internasionale oliepryse feitlik onmiddellik in plaaslike brandstofberekeninge weerspieël.

Hoewel die rand die afgelope weke betreklik stabiel teen sowat R16,30 tot R16,40 teenoor die Amerikaanse dollar verhandel het, waarsku ekonome dat ’n skerp verswakking van die geldeenheid enige verdere brandstofverligting vinnig kan uitwis.

Baie ontleders wys daarop dat Donald Trump se buitelandse beleid steeds ’n belangrike rol in wêreldwye energiemarkte speel.

Hoewel geen enkele politieke leier alleen verantwoordelik is vir oliepryse nie, het geopolitieke spanning in die Golfstreek histories telkens tot skerp prysbewegings gelei.

Waar goedkoper petrol ’n bietjie verligting vir gewone motoriste bring, is dieselpryse van veel groter belang vir die breër ekonomie.

Vragmotors, landboumasjinerie, mynboutoerusting en talle industriële prosesse maak grootliks van diesel gebruik. Selfs klein prysverhogings verhoog vervoerkoste, wat uiteindelik deurwerk na voedselpryse en die koste van talle ander produkte.

Landbou-organisasies waarsku reeds dat duurder diesel produsente se insetkoste verhoog en uiteindelik ook verbruikers raak. Logistieke maatskappye staar soortgelyke uitdagings in die gesig, aangesien brandstof een van hul grootste bedryfskostes bly.

Plaaslike belastings en heffings vorm wel ’n beduidende deel van die pompprys, maar die sogenaamde basiese brandstofprys word steeds deur internasionale markkragte bepaal.

Vir eers lyk dit of Augustus vir die meeste motoriste beter nuus gaan bring as wat aanvanklik verwag is. Die petrolprysverlaging van om en by R1 per liter sal vir baie huishoudings welkome verligting bied ná maande van wisselvallige brandstofpryse.

Die situasie bly egter uiters vloeibaar. Indien spanning in die Midde-Ooste verder eskaleer of die rand onverwags verswak, kan September se brandstofpryse weer onder opwaartse druk kom.

Vir nou hou Suid-Afrikaners dus steeds hul asem op. Hoewel die jongste SEF-data wel op betekenisvolle besparings op petrol dui, herinner die internasionale oliemark ons weer eens daaraan hoe vinnig wêreldgebeure hul pad na die plaaslike vulstasie vind. Elke diplomatieke krisis, militêre botsing of skommeling in die olieprys word uiteindelik gevoel waar dit vir die meeste mense die seerste maak, naamlik by die pomp.