Suid-Afrikaanse motoriste gaan binnekort aansienlik minder tyd by rybewystoets- en -hernuwingsentrums spandeer. Die kabinet het tydens die week se kabinetsvergadering amptelik goedgekeur dat die geldigheidstydperk van rybewyse vir die meeste ligte voertuie en motorfietse van vyf jaar na tien jaar verleng word.
Die aankondiging is gister (Donderdag 30 Julie) gemaak deur die minister in die presidensie, Khumbudzo Ntshavheni, tydens ’n mediakonferensie na afloop van die kabinetsvergadering Woensdag. Volgens haar sal die nuwe tydperk geld vir lisensiekodes A, A1, B en EB. Dit is die kodes wat die oorgrote meerderheid gewone motoriste en motorfietsryers besit. Kode B, die standaardlisensie vir passasiersmotors, is verreweg die algemeenste.
Rybewyse vir swaar kommersiële voertuie, busse en ander openbarevervoervoertuie bly egter onderworpe aan die bestaande korter hernuwingsiklusse van twee of vyf jaar. Die regering wil hiermee verseker dat bestuurders van voertuie wat groter risiko’s inhou, steeds gereeld gekontroleer word.
Die verlenging is twee jaar langer as die agtjaartydperk wat die Departement van Vervoer vroeër in die vooruitsig gestel het. Dit bring Suid-Afrika nader aan internasionale praktyke, waar baie lande met goeie padveiligheidsrekords reeds geldigheidstydperke van tussen agt en tien jaar het.
Ntshavheni het beklemtoon dat die besluit wetgewende wysigings vereis voordat dit in werking kan tree. Totdat die nodige veranderinge aan die Nasionale Padverkeerswet en gepaardgaande regulasies deurgevoer is, bly die huidige vyfjaarstelsel van krag. Motoriste moet dus steeds hul vervaldatumrybewyskaarte betyds hernu.
Die besluit kom teen die agtergrond van jare lange probleme by die uitreiking van rybewyskaarte. Suid-Afrika se enigste drukmasjien vir lisensiekaarte was al herhaaldelik buite werking, wat tot massiewe agterstande gelei het. Planne om ’n nuwe drukstelsel aan te skaf het vroeër vanjaar in die hof beland toe die tender as ongeldig en onwettig verklaar is.
Wayne Duvenage, uitvoerende hoof van die Organisasie teen Belastingmisbruik (Outa), het die aankondiging verwelkom. Outa pleit al jare lank vir ’n langer geldigheidstydperk.
“Dit is ’n gesondeverstandbesluit wat motoriste tyd en geld gaan bespaar,” het Duvenage gesê. “Die administratiewe las op die stelsel en op die publiek was eenvoudig te groot. Deur die hernuwingsiklus te verdubbel verlig jy druk op die stelsel en gee jy mense meer gemoedsrus.”
“Hierdie besluit is amper ses jaar laat, maar dit is ’n oorwinning vir motoriste en vir gesonde verstand. Die regering het uiteindelik aanvaar dat dit tyd en geld mors om motoriste elke vyf jaar deur ’n ondoeltreffende hernuwingstelsel te dwing sonder om ons paaie veiliger te maak,” sê Duvenage in ’n verklaring.
Op sosiale media was die reaksie oorwegend positief. Baie motoriste het hul verligting uitgespreek oor die vooruitsig om slegs elke tien jaar by ’n lisensiekantoor aan te meld.
Die Departement van Vervoer moet nou die wetgewende proses begin. Dit behels die opstel van konsepwysigings, openbare deelname en uiteindelik goedkeuring deur die parlement. Amptenare het aangedui dat die proses so vinnig moontlik afgehandel sal word, maar geen konkrete implementeringsdatum is nog aangekondig nie.
Intussen bly die boodskap aan motoriste: Hernu jou rybewyskaart betyds volgens die huidige reëls. Die 10-jaar-tydperk is goedgekeur, maar dit is nog nie wet nie.
Die besluit word gesien as een van die mees praktiese hervormings in die vervoersektor. Dit spreek frustrasies van miljoene motoriste aan wat elke vyf jaar deur dieselfde administratiewe sirkus moet gaan, dikwels te midde van stukkende masjiene, lang toue en stelselonderbrekings.
Of die verlenging werklik die agterstande sal oplos en of padveiligheid nie daaronder sal ly nie, sal eers met verloop van tyd duidelik word. Vir nou is die boodskap uit die kabinet egter helder: Suid-Afrikaanse motoriste kan binnekort uitsien na ’n dekade se gemoedsrus tussen hernuwings.
- Lokprent: Izak de Vries
