AfriForum het ’n onverwagse en polariserende bondgenoot gevind in die omstrede teen-onwettige-immigrasie-beweging March and March.
Die twee groepe, wat op die oog af wêrelde uitmekaar lyk, het gister (Dinsdag) byeengekom om samewerking oor sogenaamde selfstandigheidstrategieë te bespreek. Dit is ’n ontwikkeling wat reeds hewige debat ontketen het oor rassegrense, ideologiese verskille en die toekoms van burgerlike aktivisme in Suid-Afrika.
March and March, onder leiding van die voormalige radiojoernalis Jacinta Ngobese-Zuma, het die afgelope maande nasionale aandag getrek met hulle veldtog teen ongedokumenteerde buitelanders. Die beweging, wat sterk steun in swart werkersklasgemeenskappe geniet, eis strenger immigrasiebeheer, en prioriteit vir Suid-Afrikaanse burgers by dienslewering en werkgeleenthede.
Die beweging het vroeër vanjaar ’n sperdatum van 30 Junie vir ongedokumenteerde migrante gestel om die land te verlaat. Dit het tot spanning, protesaksies en in sommige gevalle geweld gelei. Onlangs het Ngobese-Zuma aangekondig dat die groep nie ’n politieke party wil word nie, maar eerder ’n burgerlike organisasie wil bou, die SA First Forum vir regshulp en litigasie, plus ’n humanitêre stigting.
Sy het openlik gesê hulle wil AfriForum se model naboots. “Ons gaan na AfriForum toe om te leer van hulle. Dit is belangrik om lesse te leer by mense as hulle iets reg doen,” het sy Maandag tydens ’n betoging in Durban verklaar. “Dit beteken nie ons gaan AfriForum aanbid nie. Ons het ook aan hulle gesê ons verskil. Maar ons wil leer van die dinge wat hulle reg doen vir die mense in hulle forum.” Sy het spesifiek verwys na AfriForum se suksesse met buurtwagte, private brandbestryding, regshulp, gemeenskapsprojekte en die bou van onafhanklike instellings.
AfriForum se uitvoerende hoof, Kallie Kriel, het die ontmoeting verwelkom. Hy het dit ’n interessante wending genoem en gesê hy sien uit na die ontmoeting. “Ons gesels graag met verskillende groepe om verstandhoudings te bou en wye netwerke te ontwikkel, sodat ons ’n beter hede en toekoms vir ons gemeenskappe en nageslag kan bou.”
“Ek sien uit daarna om Jacinta Ngobese-Zuma en haar span te ontmoet. AfriForum het ’n lang geskiedenis van betrokkenheid by medeburgers om ’n beter toekoms te bou,” het hy op sosiale media geskryf. Vroeër het hy March and March se besluit om ’n burgerlike liggaam te bly as “goeie nuus” bestempel.
Die samewerking is opvallend juis omdat die twee organisasies histories en ideologies so ver uitmekaar staan. AfriForum, in 2006 gestig as deel van die Solidariteit-beweging, fokus primêr op die regte van Afrikaners en ander minderhede.
Die organisasie is bekend vir sy “selfdoenfilosofie”, soos die bou van parallelle strukture soos buurtwagte, private vervolgingseenhede, gemeenskapskole en infrastruktuurherstel in reaksie op staatswanbestuur.
Kritici beskuldig die organisasie egter gereeld daarvan dat dit verdelend is, wit belange bevorder, en in sommige gevalle apartheidnostalgie of selfbeskikking vir Afrikaners nastreef. Hulle het ook internasionaal steun gewerf, onder meer in die VSA, wat skerp deur die ANC veroordeel is.
March and March, daarenteen, is ’n oorwegend swartgeleide, populistiese beweging wat uit die frustrasies van townshipgemeenskappe oor misdaad, werkloosheid en dienslewering ontstaan het. Teenstanders beskuldig hulle van xenofobie en Afrofobie, veral weens hul fokus op migrante uit ander Afrika-lande.
Daar is ook vrae oor moontlike bande met sekere politieke netwerke soos die MK-party van Jacob Zuma. Waar AfriForum dikwels as “regs” en kultuurbeskermend gesien word, word March and March as inheemsgesind en anti-establishment uitgebeeld.
Die kombinasie is dus vreemd, omdat dit twee groepe saambring wat tradisioneel as verteenwoordigers van teenoorgestelde kante van Suid-Afrika se rasse- en politieke spektrum beskou word.
Die een word deur baie swart aktiviste as ’n simbool van wit bevoorregting gesien; die ander word deur liberale en pan-Afrikanistiese stemme as gevaarlik vir sosiale samehorigheid afgemaak. Dat ’n swartgeleide teenimmigrasiebeweging nou openlik wil leer by ’n organisasie wat vir Afrikaner-selfstandigheid veg, daag die gewone narratiewe oor rassepolitiek uit.
Op die langer duur kan dit lei tot beperkte samewerking op gebiede van gemeenskaplike belang – soos misdaadbekamping, dienslewering en selfstandigheid te midde van staatswanfunksionering. Dit kan ook ’n presedent skep vir burgerlike aktivisme oor rassegrense heen wat nie deur tradisionele politieke partye gedryf word nie. Sommige waarnemers sien dit as ’n teken dat frustrasie oor die regering se mislukkings groepe dwing om pragmaties oor ideologiese grense heen te beweeg.
Terselfdertyd is die risiko’s hoog. Kritici waarsku dat die samewerking beide groepe se geloofwaardigheid kan skaad: AfriForum kan daarvan beskuldig word dat dit xenofobiese elemente legitimeer, terwyl March and March steun kan verloor onder diegene wat AfriForum as inherent problematies beskou. Sosialemediareaksies is reeds polariserend en wissel van lof vir pragmatisme tot beskuldigings van skynheiligheid en “Trojaanse perde”.
Of die ontmoeting tot konkrete samewerking kan lei, of bloot ’n eenmalige leergeleentheid bly, sal die komende weke wys. Wat duidelik is, is dat Suid-Afrika se burgerlike landskap al hoe meer onkonvensionele alliansies begin oplewer wat die ou rasse- en ideologiese grense uitdaag, maar terselfdertyd nuwe spanning skep.
