Minstens 11 Suid-Afrikaners wat die afgelope maande prominent in die nuus was, word nog in aangehou gehou omdat hul borgtog geweier is, of omdat hul borgtogaansoeke nog nie afgehandel is nie.
Die jongste geval is dié van die voormalige adjunk- nasionale polisiekommissaris Shadrack Sibiya, wie se aansoek gister (Dinsdag) in die Randburg-landdroshof van die hand gewys is.
Sibiya (59) is sedert sy inhegtenisneming op 21 September 2026 in aanhouding by die Kgosi Mampuru II korrektiewe sentrum in Pretoria. Die landdros het bevind dat hy nie uitsonderlike omstandighede bewys het om sy vrylating te regverdig nie.
Die hof het verwys na beweerde bewysvernietiging, intimidasie van getuies en die risiko dat hy ’n 16-jarige klaer of ander getuies sou beïnvloed. Hy staar aanklagte van verkragting, seksuele gereedmaking van ’n minderjarige en mensehandel in die gesig. Die saak is uitgestel tot 24 November.
Sibiya is nie alleen nie. ’n Reeks ander bekende figure sit tans ook sonder borg of met onbesliste aansoeke agter tralies.
Die omstrede diamantsakeman Louis Liebenberg en sy vrou, Desiree “Dezzi” Liebenberg, is sedert Oktober 2024 in aanhouding. Hulle staar saam met medebeskuldigdes aanklagte in verband met beweerde bedrog en ander misdrywe in die diamantbedryf in die gesig. Dezzi Liebenberg se jongste borgtogaansoek is onlangs weer deur die staat teengestaan.
Louis Liebenberg self was vir ’n tydperk vir psigiatriese waarneming by Weskoppies-hospitaal. Hy sou Maandag om borgtog aansoek gedoen het, maar het geweier om sy aansoek voor die huidige landdros in sy strafsaak te bring en sê hy sal dit voor ’n ander hof doen, want hy glo nie dié hof sal hom ’n regverdige borgverhoor gee nie.
Tydens sy verskyning Maandag het die landdros hom gewaarsku dat hy van minagting van die hof aangekla kan word indien hy weer die hofverrigtinge ontwrig deur te vloek of vingers te wys.
Peet Viljoen, ’n voormalige prokureur en TV-persoonlikheid, is sedert sy inhegtenisneming in Junie 2026 in aanhouding. Sy borgtog is geweier omdat die hof hom as ’n vlugrisiko beskou het. Viljoen, wat uit die VSA gedeporteer is, staar sowat 400 aanklagte in die gesig, insluitend van bedrog, diefstal, vervalsing en korrupsie. Die saak hou verband met die beweerde onwettige verkoop van eiendomme van die Johannesburg Property Company ter waarde van ongeveer R27,6 miljoen.
Die bekende sakeman Vusimuzi “Cat” Matlala bly ook in aanhouding. Sy borgtog in ’n poging-tot-moord-saak is vroeër geweier. Hy het onlangs sy aansoek in ’n aparte bedrogsaak oor ’n luukse eiendom in Waterkloof voorlopig laat vaar. Matlala sit steeds in Kgosi Mampuru II.
Die Noordwes-sakeman Suliman Carrim is op 15 Oktober 2026 by OR Tambo Internasionale Lughawe gearresteer net voordat hy ’n vlug na Dubai sou neem. Hy word aangekla van minagting van die Madlanga-kommissie nadat hy herhaaldelik versuim het om voor die kommissie te verskyn. Sy borgtogaansoek is uitgestel tot 28 Oktober 2026. Die staat staan sy vrylating teen en voer aan dat hy ’n vlugrisiko is.
Oupa Brown Mogotsi se borgtogappèl is vroeër van die hand gewys. Hy sit in aanhouding op aanklagte wat vuurwapen- en meineedverwante sake insluit.
Peter “Gagash” Nonyane, ’n beampte van die Tshwane Metro-polisiediens, en sy vrou, die geskorste prokureur Charlotte Tibana, se borgtog is ook geweier. Hulle word aangekla van die beweerde plundering van boedels ter waarde van sowat R11 miljoen. Hulle beplan om in die Polokwane-hooggeregshof teen die beslissing te appelleer.
Julius Mkhwanazi die voormalige adjunk-hoof van die Ekurhuleni Metro-polisiediens (EMPD), wat in aanhouding is weens aanklagte van moord (op Emmanuel Mbense), korrupsie, bedrog en diefstal van edelgesteentes, pas ook in die patroon.
Hierdie lys van minstens 11 persone illustreer hoe ’n reeks hoëprofielsake tans tot langdurige aanhouding lei. In die meeste van die betrokke sake het howe bevind dat die beskuldigdes óf ’n vlugrisiko is, óf ’n gevaar inhou dat hulle getuies sal intimideer of bewyse sal vernietig. In sommige gevalle is borgtogaansoeke nog hangende, soos dié van Carrim, terwyl ander se aansoeke finaal afgekeur is of, soos in Louis Liebenberg se geval, nog nie formeel ingedien is nie.
Die saak van Sibiya, wat Dinsdag die jongste in hierdie reeks was, het weer eens die aandag gevestig op die streng standaarde wat howe toepas wanneer dit by senior amptenare of bekende figure kom. Die NVG het die uitspraak in sy saak verwelkom en aangedui dat hulle enige appèl sal beveg.
Terwyl al hierdie sake nog in die ondersoek- of vroeë hofstadium is en niemand nog skuldig bevind is nie, bly die feit dat soveel prominente name tegelykertyd sonder borgtog in aanhouding sit, ’n opvallende kenmerk van die huidige regs- en misdaadlandskap in Suid-Afrika.
- Lokprent deur Mohamed_hassan van Pixabay
