Suid-Afrikaners hoef nie meer ure lank in toue by Binnelandse Sake-kantore te staan om vir ’n paspoort aansoek te doen nie. ’n Nuwe stelsel wat dié week in werking getree het, maak dit moontlik om die aansoek binne sowat vyf minute by 480 Absa- en Capitec-banktakke af te handel sonder ’n vooraf bespreking of ’n stapel papierwerk.
Die dae toe ’n mens byna ’n dag moes afstaan om ’n paspoort te bekom kan binnekort iets van die verlede wees. Binnelandse Sake het sy vennootskap met die banksektor uitgebrei sodat volwassenes nou by honderde banktakke landwyd om ’n paspoort kan aansoek doen.
Die minister van binnelandse sake, Leon Schreiber, het die uitbreiding gister, Woensdag 18 November, by die V&A Waterfront in Kaapstad aangekondig.
Die nuwe diens is by 412 Capitec- en 68 Absa-takke beskikbaar. Dit bring die totale aantal plekke waar Suid-Afrikaners om ’n paspoort aansoek kan doen, op 708 diensplekke landwyd te staan, vergeleke met die 228 Binnelandse Sake-kantore tot nou toe.
Volgens Schreiber hoef aansoekers nie vooraf ’n afspraak te maak of dokumente saam te bring nie. Die proses word digitaal afgehandel en biometriese besonderhede, waaronder ’n foto en vingerafdrukke, word by die banktak vasgelê en direk na die departement se stelsel gestuur.
Die aansoekproses neem na bewering ongeveer vyf minute. Dit beteken dat mense nie meer noodwendig verlof hoef in te sit, ver afstande na ’n Binnelandse Sake-kantoor hoef af te lê of ’n groot deel van hul dag in ’n tou hoef deur te bring nie.
Die diens is vir volwassenes van 18 jaar en ouer beskikbaar. Aansoekers moet wel seker maak dat die betrokke banktak aan die program deelneem, aangesien nie elke Absa- of Capitec-tak noodwendig die diens aanbied nie.
Die departement se aanlyn portaal, MyHomeAffairsOnline, bevat ’n lys van deelnemende takke en die dienste wat by elkeen beskikbaar is.
Die uitbreiding is ook goeie nuus vir mense wat nog die ou groen strepieskode-identiteitsboekie gebruik en dit graag met ’n slim-ID-kaart wil vervang.
Binnelandse Sake het reeds sedert Maart vanjaar ’n soortgelyke stelsel vir slim-ID-kaarte by banktakke ingestel. Die diens is nou by 833 banktakke beskikbaar en meer as 1,16 miljoen aansoeke is reeds deur dié kanaal verwerk.
Die belangrike onderskeid is dat die huidige bankdiens hoofsaaklik op die vervanging van bestaande dokumente gerig is. Mense wat nog ’n groen ID-boekie het, kan dit by deelnemende banktakke vir ’n slim-ID-kaart verruil. Mense wie se slim-ID-kaart verlore geraak het, gesteel of beskadig is, kan ook by deelnemende takke om ’n vervangingskaart aansoek doen.
Daar is boonop ’n ekstra voordeel vir mense met groen ID-boekies: Indien hulle by een van die 480 banktakke om ’n paspoort aansoek doen, word ’n slim-ID-kaartaansoek outomaties saam met die paspoortaansoek ingedien. Hulle hoef dus nie ’n tweede keer ’n besoek te reël of afsonderlik deur die proses te gaan nie.
Dit beteken dat iemand wat nog net die groen boekie het, nou met een besoek aan ’n deelnemende banktak vir albei dokumente kan aansoek doen.
Die situasie is egter effens anders vir iemand wat vir die eerste keer ’n identiteitskaart wil bekom. Die nuwe instapdiens by banktakke is nog nie vir eerste slim-ID-aansoeke beskikbaar nie. Dié aansoekers moet voorlopig steeds die gewone Binnelandse Sake-proses volg. Die departement beplan om eerste slim-ID-aansoeke in die volgende fase ook by banktakke beskikbaar te stel.
Dit beteken nie dat alle ID-aansoeke noodwendig persoonlik by ’n Binnelandse Sake-kantoor begin moet word nie. Suid-Afrikaanse burgers kan ook die bestaande eHomeAffairs-platform gebruik om ’n aansoek aanlyn in te dien en te betaal, waarna hulle steeds persoonlik na die betrokke instansie moet gaan vir die vaslegging of verifikasie van biometriese besonderhede. Afsprake is beskikbaar by kantore en banktakke wat dié bestaande diens ondersteun.
Die uitbreiding van die bankdienste is deel van Binnelandse Sake se plan om die groen ID-boekie geleidelik uit te faseer en Suid-Afrika se identifikasiestelsel veiliger te maak. Die groen boekie sal vanaf 31 Maart 2028 nie meer as ’n geldige identiteitsdokument erken word nie.
Die minister sê die slim-ID-kaart bied beter beskerming teen identiteitsbedrog en dat die nuwe digitale stelsel biometriese verifikasie gebruik om te verseker dat die persoon wat aansoek doen, wel die geregistreerde dokumenthouer is.
Die departement het ook aangekondig dat die volgende fase van die program eerste slim-ID-aansoeke, paspoortaansoeke vir minderjariges en veilige koerieraflewering van dokumente by mense se huise sal insluit.
Schreiber sê die doel is om die lang toue by Binnelandse Sake-kantore uiteindelik heeltemal uit te skakel.
Vir Suid-Afrikaners wat van die nuwe dienste gebruik wil maak, is die eerste stap om die naaste deelnemende banktak op MyHomeAffairsOnline op te spoor en te bevestig watter dienste daar beskikbaar is.
- Image by Wilson Joseph from Pixabay

