’n Afrikanergesin wat as vlugtelinge na die VSA vertrek het onder ’n spesiale Amerikaanse hervestigingsprogram, sit nou sonder heenkome gestrand in Suid-Afrika.
Hulle wou Suid-Afrika net vinnig vir twee weke besoek vir mediese behandeling, maar is met hul terugkeer by die Amerikaanse grens toegang geweier. Die saak het die afgelope dae ’n storm op sosiale media ontketen, met duisende kommentare wat op die ironie van hul situasie wys.
Die gesin, ’n egpaar met twee minderjarige kinders, is vroeër vanjaar as vlugtelinge in Amerika toegelaat nadat hulle aangevoer het dat hulle in Suid-Afrika rassevervolging en die gevaar van plaasaanvalle in die gesig staar. Hulle het onder president Donald Trump se program vir Suid-Afrikaanse minderhede na Amerika vertrek, ’n program wat reeds meer as 10 000 mense toegelaat het.
Net 15 dae nadat hulle in die VSA aangekom het, het die pa en een van die kinders siek geword. Volgens die gesin kon hulle nie dadelik ’n dokter of mediese hulp in Amerika kry nie. Hulle was nog nie ten volle op die Amerikaanse stelsels geregistreer nie en het steeds hul Suid-Afrikaanse mediese fonds gehad. Sonder om die gevolge te besef, het hulle teruggekeer na Suid-Afrika om behandeling te kry.
Toe hulle probeer om weer na die VSA gaan, is hulle toegang geweier. Amerikaanse immigrasiewette is streng: Vlugtelinge mag nie sonder spesiale toestemming of ’n amptelike reisdokument na die land van oorsprong terugkeer nie. So ’n terugkeer word dikwels as bewys gesien dat iemand nie meer in werklike gevaar is nie, en kan die vlugtelingstatus ondermyn of selfs ongeldig maak.
Die pa het later in ’n media-onderhoud erken dat hy nie aan die reëls gedink het nie. “Ons is hartseer. Ons het probeer om op hul stelsel staat te maak, maar uiteindelik het ons geen ander keuse gehad nie as om terug te kom. Ek het nie aan die moontlike gevolge gedink nie, en dit was dwaas van my. Ons het goeie mediese sorg in Suid-Afrika, en ek het net gedink om daarop terug te val,” het hy gesê.
Die gesin se name is nie openbaar gemaak nie, maar hul storie het soos ’n veldbrand op sosiale media versprei. Op TikTok, X en Facebook het duisende Suid-Afrikaners kommentaar gelewer. Baie het die ironie skerp belig: “As jy sê jy vlug uit vrees vir vervolging, maar binne twee weke terugkom om jou SA mediese fonds te gebruik, hoe ernstig was die gevaar dan regtig?” het een gewilde kommentaar gelees.
TikTok-gebruiker @biancasays3 het in ’n video wat al meer as honderd duisend kykers getrek het, gesê die gesin is óf mislei óf het eenvoudig nie die reëls verstaan nie. “Jy kan nie aansoek doen as vlugteling, sê jy vrees vir jou lewe, en dan twee weke later rustig terugvlieg vir ’n dokter nie. Dit ondermyn die hele eis,” het sy gesê. Haar video het ’n vloed van reaksies uitgelok.
Ander kommentators was minder genadig. “Hulle wou die beste van albei wêrelde hê – Amerikaanse beskerming én Suid-Afrikaanse mediese sorg. Nou sit hulle met niks,” het een X-gebruiker geskryf. Baie het ook gewaarsku dat sulke gevalle die geloofwaardigheid van die hele program kan skaad. Sommige Afrikaners wat self aansoek gedoen het of reeds in Amerika is, het gesê die gesin se optrede “maak almal sleg”.
Daar was egter ook simpatie. ’n Aantal mense het aangevoer dat die gesin moontlik nie behoorlik ingelig is oor die streng reëls nie. “Nie almal verstaan immigrasiewetgewing nie. Hulle was desperaat vir mediese hulp. Dit is menslik,” het een kommentaar gelees. Ander het gewys op die praktiese probleme waarmee nuwe aankomelinge te kampe het, soos mediese stelsels wat stadig is, taalverskille en die tyd wat dit neem om op Amerikaanse stelsels geregistreer te word.
Die saak kom te midde van groeiende debatte oor die Afrikanervlugtelingprogram self. Terwyl duisende goedgekeur is, is daar ook ’n toenemende aantal afkeurings. Sommige aansoekers word afgekeur weens kriminele rekords, ander omdat hulle nie oortuigend genoeg kon bewys dat hulle in toekomstige gevaar verkeer nie. Die program is van meet af aan omstrede, met kritici wat beweer dit is polities gemotiveer en gebaseer op oordrewe bewerings van “wit volksmoord”.
Vir die gesin self is die situasie tans hopeloos. Hulle sit in Suid-Afrika sonder ’n duidelike pad terug na Amerika. Daar is ’n teoretiese moontlikheid om binne ’n jaar aansoek te doen om ’n diskresionêre reisdokument, maar dit is nie gewaarborg nie en die proses is ingewikkeld.
Die storie dien as ’n harde les vir enigeen wat die program oorweeg: Vlugtelingstatus is nie ’n heen-en-weer-kaartjie nie. Wanneer jy eenmaal die land van “vervolging” vrywillig verlaat en weer daarheen terugkeer, kan die deure permanent toegaan. En sosiale media is, soos altyd, genadeloos in die uitwys van sulke teenstrydighede.
- Lokprent deur mcmurryjulie van Pixabay
