Die ANC het die afgelope naweek sy 114de bestaansjaar met ’n grootskaalse saamtrek by die Moruleng-stadion naby Rustenburg gevier, maar die feesstemming is oorskadu deur toenemende skeptisisme oor die party se vermoë om sy beloftes na te kom, veral met die munisipale verkiesings wat later vanjaar voorlê.
Die ANC-leier, Cyril Ramaphosa, het die tradisionele verjaarsdagverklaring gebruik om 2026 as die “jaar van beslissende optrede” te verklaar en om die ANC se fokus op plaaslike regering, ekonomiese herstel en eenheid binne die regering van nasionale eenheid (RNE) te beklemtoon. Die opkoms by die stadion en die reaksies buite ANC-geledere het egter ’n gemengde prentjie geskets van ’n party wat sukkel om vertroue te herwin ná jare van swak dienslewering en interne verdeeldheid.
ANC President, Cde Cyril Ramaphosa, is delivering the January 8 Statement at Moruleng Stadium, North West.#ANC114#January8Statement#ANCJan82026 pic.twitter.com/c5X8juHPWj
— ANC - African National Congress (@MYANC) January 10, 2026
Die vieringe het reeds op 8 Januarie begin met simboliese aktiwiteite in die Moses Kotane-gebied, insluitend deur-tot-deur-veldtogte, kransleggings en gemeenskapsbetrokkenheid. Die hoogtepunt was Saterdag se saamtrek, waar ANC-ondersteuners in swart, groen en goud met liedere en vlae hul lojaliteit betoon het.
In sy toespraak het Ramaphosa erken dat die ANC nie meer die politieke luukse het om mislukkings te verskoon nie. Hy het belowe dat disfunksionele munisipaliteite reggeruk sal word en dat basiese dienste soos water- en elektrisiteitsvoorsiening, sanitasie en vullisverwydering dringend verbeter moet word. ’n Belegging van R54 miljard oor drie jaar vir water- en elektrisiteitsinfrastruktuur in groot stedelike gebiede is aangekondig.
The President of the ANC has delivered the January 8th statement declaring 2026 as the YEAR OF DECISIVE ACTION TO FIX LOCAL GOVERNMENT AND TRANSFORM THE ECONOMY.#ANC114#January8Statement#ANCJan82026 pic.twitter.com/AhbJK7Kump
— ANC - African National Congress (@MYANC) January 10, 2026
Ramaphosa het ook ekonomiese transformasie, die stryd teen korrupsie en misdaad, asook die bekamping van geweld teen vroue as kernprioriteite uitgesonder. Hy het verder gewaarsku teen plaaslike en internasionale “boelies” wat volgens hom politieke stabiliteit en die RNE ondermyn.
Van binne die ANC is die viering as ’n sukses beskryf. Sekretaris-generaal Fikile Mbalula het gesê die saamtrek toon dat die party steeds diep gewortel is in gemeenskappe en gereed is om momentum te bou vir die munisipale verkiesings. Volgens hom het byna 20 000 mense die byeenkoms bygewoon.
Verskeie media en politieke waarnemers het dié syfers egter betwis. Foto’s en verslae het daarop gedui dat groot dele van die Moruleng-stadion, wat sowat 20 000 mense kan huisves, leeg gebly het. Ontleders meen dit is ’n teken van kwynende mobiliseringskrag, selfs in tradisioneel sterk ANC-vesting soos Noordwes.
— Daily Maverick (@dailymaverick) January 12, 2026
Politieke kommentators wys daarop dat kiesers toenemend moeg is vir beloftes wat oor dekades herhaal word sonder tasbare verbetering op plaaslike vlak. Die swak toestand van baie munisipaliteite, gekenmerk deur watertekorte, kragonderbrekings en finansiële wanbestuur, bly ’n groot struikelblok vir die party se geloofwaardigheid.
Die viering is verder ontsier deur omstrede opmerkings deur ANC-voorsitter Gwede Mantashe, wat jongmense as “lui” beskryf het omdat hulle glo nie werk soek nie. Die uitlatings het skerp kritiek ontlok van Cosatu, die ANC-jeugliga en burgerlike organisasies, wat beklemtoon het dat jeugwerkloosheid een van Suid-Afrika se ernstigste krisisse is.
https://x.com/ZANewsFlash/status/2010552897017151625?s=20
Opposisiepartye het intussen die ANC se verjaarsdagboodskap as hol retoriek afgemaak en die spot met hulle gedryf. Hulle meen die party het nie meer die administratiewe kapasiteit of politieke wil om munisipaliteite te herstel nie en voorspel dat die komende verkiesings verdere verliese en meer komplekse koalisies kan meebring.
How would you describe this clownish ANC toy soldier show in one sentence? pic.twitter.com/KWR0upZXC2
— Ian Cameron (@IanCameron23) January 12, 2026
Op sosiale media was die reaksie verdeeld. ANC-lojaliste het die toespraak as hoopvol beskryf, terwyl kritici dit as ’n simboliese viering sonder konkrete uitkomste afgemaak het.
Met die munisipale verkiesings wat waarskynlik tussen November 2026 en Februarie 2027 sal plaasvind, staan die ANC voor ’n deurslaggewende toets. Die party se 114de verjaarsdag het sy historiese nalatenskap onderstreep, maar ook beklemtoon hoe groot die kloof tussen beloftes en werklikheid geword het. Vir baie kiesers sal die vraag eenvoudig wees: Kan die ANC hierdie keer bied wat hy beloof, of is die era van onvoorwaardelike vertroue finaal verby?
