Die ANC se 5de nasionale hoofraadsvergadering (GC), wat van 8 tot 11 Desember by die Birchwood Hotel in Boksburg plaasvind en vandag (Donderdag) ten einde loop, het as ’n desperate poging tot hernuwing en selfrefleksie begin, maar is oorheers deur ernstige finansiële probleme en onsekerheid oor die party se toekoms.
Met sowat 3 000 afgevaardigdes uit takke, provinsies, die nasionale uitvoerende komitee (NUK), die Vroue- en Jeugligas, veterane en bondgenote, beklemtoon die byeenkoms se tema, “Die jaar van hernuwing”, ’n poging om die ANC as ’n “revolusionêre beweging van die mense” te herbou ná die verwoestende 2024-verkiesingsverlies, waar steun tot sowat 40% gedaal het.
Today marks Day 3 of the ANC’s 5th National General Council held at the Birchwood Hotel & O.R. Tambo Conference Centre, under the theme ‘The Year of Renewal’, as delegates gather to assess progress and advance the vision of the Freedom Charter.#ANCNGC2025#AdvancingRenewal… pic.twitter.com/h4xJvqeHzI
— ANC - African National Congress (@MYANC) December 10, 2025
Die NGC het chaoties begin toe ANC-werknemers buite die saal betoog het oor onbetaalde salarisse, ondanks versekerings van die sekretaris-generaal, Fikile Mbalula, dat die kwessie opgelos is. “Ons werk sonder betaling, selfs terwyl ons die NGC ondersteun,” het betogers gekla, terwyl sommiges sê dat hulle in 2023 laas salarisse gekry het.
Die party se finansiële krisis, deels weens ’n hofbevel wat sekere rekenings bevries het, dreig om ’n donker Kersfees vir personeel te veroorsaak. Woordvoerder Mahlengi Bhengu het die situasie verdedig en gesê die ANC se “armoede” bewys integriteit te midde van vorige skandale, maar kritici soos die DA noem dit ’n verskoning vir wanbestuur.
Die party het ’n veldtog, MyANC Pledge, geloods om skenkings vanaf R10 in te samel. Maar ontleders twyfel of dit genoeg sal wees om die dalende ledetal, van byna ’n miljoen in 2022 tot net meer as 500 000 in Oktober vanjaar, en die skuldlas te stuit.
Delegates in Commissions are discussing progress, strengthening organisational renewal, and sharpening strategies to advance the National Democratic Revolution.#ANCNGC2025#AdvancingRenewal #PeoplesMovementInAction pic.twitter.com/UmzLnfyJjo
— ANC - African National Congress (@MYANC) December 10, 2025
Die NGC se uitkoms lyk somber vir die ANC se vooruitsigte in die 2026 munisipale verkiesings, wat as ’n “referendum oor hernuwing” beskou word. Met die party se historiese dominante posisie in plaaslike owerhede wat nou bedreig word deur koalisiepolitiek en groeiende ontevredenheid, moet die byeenkoms konkrete stappe lewer om vertroue te herstel.
Die president, Cyril Ramaphosa, het gewaarsku dat die organisasie moet “aanpas of sterf”. Hy het die 2024-verlies toegeskryf aan ’n mislukking om ’n sterk deur-tot-deur-veldtog-kultuur te handhaaf. “Ons het nie kragtige deur-tot-deur-veldtogte gedoen nie, en gevolglik het baie mense van die stembusse weggebly,” het hy erken.
President Cyril Ramaphosa delivers the keynote address at the Freedom Charter commemorative event.
In his address, he pays tribute to the Charter, the document that stood above all others as a moral compass for the liberation struggle and later shaped South Africa’s… pic.twitter.com/1JvZEGF3Gg
— ANC - African National Congress (@MYANC) December 9, 2025
Ramaphosa het ’n emosionele pleidooi vir etiese leierskap en eenheid gelewer, met verwysing na die 70ste herdenking van die Vryheidsmanifes van 1955. “Hernuwing begin by die basis – sterk takke en gemeenskappe moet herbou word,” het hy beklemtoon.
Afgevaardigdes het die 2024-verliese, ten gunste van veral die MKP en EFF, ontleed. Daar is gefokus op korrupsie, swak dienslewering en ledebetrokkenheid. Ringkoppe in die party waarsku dat die ANC sonder steun op voetsoolvlak bloot ’n “verkiesingsmasjien” sal bly, ver verwyderd van sy historiese rol as bevrydingsbeweging.
Leierskapspekulasie het die atmosfeer verder vertroebel. Gwede Mantashe, die ANC se nasionale voorsitter en nasionale minister van minerale en energie, het homself aan die 2027-presidentswedloop onttrek met die woorde: “Ek is te oud.” Dit het die veld oopgelaat vir moontlike opvolgers soos adjunkpresident Paul Mashatile of ander NUK-lede. Gerugte oor pogings om Ramaphosa te ontsetel het ook die rondte gedoen, maar Mbalula het volgehou dat ’n leierskapstryd nie op die agenda is nie: “Hierdie NGC gaan oor verkiesings wen; dis nie ’n paleisrevolusie nie.”
Gwede Mantashe (70), ANC National Chairperson, has ruled himself out of the party’s succession race, saying he is “too old.” TCG pic.twitter.com/JYsgR1kRt7
— EWN Reporter (@ewnreporter) December 9, 2025
Die ANC het die DA se voorstel om Swart Ekonomiese Bemagtiging (SBE) af te skaf, verwerp, ’n stap wat spanning in die RNE vererger. Uit KwaZulu-Natal het afgevaardigdes strenger optrede oor dubbele lidmaatskap met die SAKP geëis, terwyl Cosatu nog nie besluit het of hulle die ANC of die SAKP in 2026 sal steun nie.
Die NGC is nie ’n verkiesingskonferensie nie, maar ’n strategiese oomblik vir selfrefleksie en koersaanpassing. Tog is die druk groot dat die byeenkoms meer as retoriese beloftes moet oplewer. Sonder voldoende finansies, takke wat herbou word en dissipline, voorspel kenners verdere verliese in 2026, wat die party se oorlewing as dominante krag in gevaar kan stel.
As die NGC met ’n verklaring oor ’n toekomsplan na 2027 eindig, sal dit dalk wys of die ANC werklik na die mense kan terugkeer, of bloot hul retoriese beloftes herhaal. Die komende munisipale verkiesings sal ’n lakmoestoets wees vir die party se vermoë om homself te hernu en sy rol as ’n “instrument van die mense” te herbevestig.
Die byeenkoms was dus nie net ’n historiese herdenking nie, maar ’n streep in die sand vir ’n beweging wat stry om relevant te bly in ’n veranderende Suid-Afrika.
