Die Demokratiese Alliansie (DA) het ’n formele klag by die openbare beskermer ingedien teen die minister van toerisme, Patricia de Lille, weens haar omstrede besluit om die raad van Suid-Afrikaanse Toerisme te ontbind.
Die jongste stap in die sage volg op ’n reeks gebeure wat volgens die DA neerkom op magsmisbruik en die beskerming van ’n uitvoerende hoof wat na bewering in ernstige finansiële wanbestuur geïmpliseer is.
Die DA se klag kom te midde van groeiende politieke spanning rondom De Lille se hantering van die toerismeportefeulje. Die party het gewaarsku dat openbare vertroue in staatsinstellings nie opgeoffer kan word om individuele belange te beskerm nie. “Minister De Lille moet haar optrede verduidelik, of opsy staan,” het die DA-woordvoerder oor toerisme, Haseena Ismail, in ’n verklaring gesê.
Die saak het reeds openbare aandag getrek, met verskeie mediahuise wat die gebeure ontleed en vrae oor die Minister se motiewe gestel het.
“Die minister sal saamwerk met enige ondersoek met betrekking tot haar besluite en ook haar funksies as minister van toerisme,” het De Lille se woordvoerder, Aldrin Sampear, aan Newsday gestê .
“Die minister staan by die redes wat sy aan beide die publiek en die portefeuljekomitee gegee het oor waarom sy die raad ontbind het,” het Sampear gesê.
Minister of Tourism Patricia De Lille said that she will cooperate with the DA's "abuse of power" complaint filed with the Public Protector, but remains resolute on her decision to dissolve the SA Tourism board.https://t.co/E5B0bQLKK9
— Newsday (@NewsdayZA) October 8, 2025
Die kern van die klag spruit uit die raad se poging om die uitvoerende hoof van SA Toerisme, Nombulelo Guliwe, te skors nadat die ouditeur-generaal bevind het dat sy verantwoordelik was vir die vermorsing van R4,1 miljoen aan belastingbetalersgeld. Hierdie geld is bestee aan ’n voorskot vir die mislukte Dubai Expo-projek sonder dat enige van die fondse ooit verhaal is.
Die ouditeur-generaal het stappe teen Guliwe aanbeveel, maar volgens die DA het De Lille eerder gekies om die raad te ontbind wat die aanbevelings wou implementeer.
🚨 The DA has lodged a complaint with the Public Protector against Minister De Lille for unlawfully dissolving the SA Tourism Board to shield a CEO accused of serious financial misconduct. We demand a full investigation to expose the truth. Read: https://t.co/6pA0jjKIM4
— Democratic Alliance (@Our_DA) October 7, 2025
Die DA voer aan dat De Lille aanvanklik die ontbinding van die raad geregverdig het op grond van ’n prosedurele kwessie, maar later ’n heel ander rede verskaf het. Hierdie verskuiwing in motivering wek kommer oor die billikheid en wettigheid van haar optrede.
Voormalige raadslede het in die parlement getuig dat De Lille waarskuwings geïgnoreer het, ingemeng het in die ouditeur-generaal se ondersoeke, en die proses vertraag het om teen Guliwe op te tree.
Volgens Ismail dui De Lille se optrede op ’n poging om die uitvoerende hoof te beskerm ten koste van die openbare belang. “Ons sien geen ander gevolgtrekking as dat minister De Lille haar posisie gebruik om ’n skelm uitvoerende hoof te beskerm, terwyl sy agter ’n gebrekkige prosedurele argument wegkruip nie,” het Ismail gesê.
Die DA beroep hulle op artikel 6(4)(a)(ii) van die Wet op die Openbare Beskermer en artikel 182 van die Grondwet om ’n volledige ondersoek te versoek. Die party wil vasstel of De Lille onbehoorlik, onbillik of onwettig opgetree het, en dat gepaste remediërende stappe gedoen word indien dit die geval is.
Die klag sluit ook die Minister se versuim in om aan die parlement ’n volledige rekord van haar besluit te gee, asook haar versuim om die 30-dae-perk op die DA se Paia-aansoek na te kom. Hierdie aansoek het ten doel gehad om toegang te verkry tot dokumentasie wat haar besluit sou kon regverdig.
Die DA eis dat De Lille die Ngubane- forensiese verslag vrystel, wat glo die uitvoerende hoof se beweerde onreëlmatige goedkeuring van miljoene rande se uitgawes dokumenteer tydens haar vorige rol as finansiële hoof. Die party het ook aan die voorsitter van die portefeuljekomitee oor toerisme geskryf om te versoek dat die Minister dringend voor die parlement verskyn om rekenskap te gee.
Volgens die DA word SA Toerisme al jare lank geteister deur bewerings van korrupsie en swak finansiële bestuur, veral gedurende Guliwe se termyn as finansiële hoof. Die DA beskou De Lille se optrede as ’n poging om aanspreeklikheid te ondermyn en diegene wat korrupsie probeer teenstaan, te straf.
Die klag teen De Lille by die openbare beskermer dui op ’n ernstige politieke en administratiewe krisis binne die toerismesektor. Terwyl die DA volhou dat hulle optree in belang van deursigtigheid en aanspreeklikheid, sal die komende ondersoek en parlementêre proses bepaal of haar optrede regverdigbaar was en of dit inderdaad neerkom op magsmisbruik.
