Met slegs dae oor voor die VSA se 30%-invoertariewe op Suid-Afrikaanse goedere op 1 Augustus in werking tree, staan Suid-Afrika voor een van sy ernstigste diplomatieke krisisse sedert 1994.
Met die sperdatum om die draai het die Departement van Handel, Nywerheid en Mededinging nog net enkele dae om dringend met die VSA te onderhandel.
U.S. President Trump has posted this letter to President Cyril Ramaphosa in which he explains that South Africa will be charged a tariff of 30% starting on August 1st on any and all products sent to the United States. #sabcnews pic.twitter.com/DlMKKJAlzz
— Sherwin Bryce-Pease (@sherwiebp) July 7, 2025
Voorstelle op die tafel sluit in die herstel van diplomatieke verteenwoordiging in Washington, die aanpak van sensitiewe kwessies soos eiendomsreg, en die diversifikasie van uitvoermarkte via die Afrika Kontinentale Vryhandelgebied.
Op sosiale media platforms soos X het gebruikers die krisis as ’n “diplomatieke mislukking” bestempel, wat die openbare onrus weerspieël.
The tariffs from the USA against South Africa are the ANC’s fault. Their leadership will be remembered not as builders but as destroyers, not as unifiers but as dividers, not as moral but as immoral. https://t.co/UIXmm0ozCq
— JJ HUMAN (@HumanOpinionSA) July 19, 2025
Die volgende paar dae sal deurslaggewend wees om te bepaal of Suid-Afrika die handelsvoordele onder die African Growth and Opportunity Act (Agoa) kan behou en die bilaterale verhouding met die VSA kan stabiliseer. Sonder vinnige en strategiese aksie kan die ekonomiese en diplomatieke skade diepgaande en langdurige gevolge hê. In dié stadium lyk die moontlikheid op sukses skraal.
Die krisis, wat deels spruit uit die afwesigheid van formele diplomatieke verteenwoordiging in Washington, DC vir meer as drie maande, word vererger deur geopolitieke spanning en interne verdeeldheid binne die Suid-Afrikaanse regering.
Die krisis het momentum gekry toe Ramaphosa se spesiale gesant, Mcebisi Jonas, in Mei 2025 na bewering ’n diplomatieke visum geweier is deur die VSA. Volgens die DA en AfriForum was Ramaphosa reeds toe daarvan bewus dat Jonas nie welkom is in Washington nie, maar het hy nagelaat om die situasie betyds aan te spreek. Hierdie diplomatieke vakuum word beskou as ongekend en het Suid-Afrika se vermoë om effektief met die VSA oor handel en ander kwessies te onderhandel, ernstig beperk.
Die VSA, onder president Donald Trump, het in April 2025 ’n 10%-tarief op goedere van byna alle handelsvennote ingestel, met ’n bykomende 30%-tarief vir lande soos Suid-Afrika wat as geopolitiek problematiese vennote beskou word weens hul bande met Rusland en China. Trump se brief aan Ramaphosa het die 30%-tariewe op Suid-Afrikaanse goedere bevestig, wat veral die landbou-, mynbou- en motorvervaardigingsektore sal tref. Ramings dui daarop dat tot 275 000 werksgeleenthede in gevaar is, met ekonomiese skade wat Suid-Afrika se brose herstel kan omkeer.
Die VSA het spesifieke voorwaardes gestel vir die behoud van voordelige handelsverhoudings, insluitend die aanpak van plaasaanvalle, grondonteiening sonder vergoeding, en opruiende retoriek soos die sing van “Kill the Boer”. Suid-Afrika se buitelandse beleid, veral Ramaphosa se verwysing na Rusland as ’n “bondgenoot en vriend” en die verwydering van Taiwan se skakelkantoor uit Pretoria in Oktober 2024 onder druk van China, het die VSA se kommer verder aangevuur.
Die leier van die Vryheidsfront Plus, Corné Mulder, sê hy wil dringend ʼn vergadering met Ramaphosa reël om die kwessie te bespreek
📌 VF Plus-leier wil Ramaphosa spreek ‘om boodskap uit VSA oor te dra’ https://t.co/eVV3LHX7Kz
— VRYHEIDSFRONT PLUS (@VFPlus) July 21, 2025
Die presidensie het die DA se bewerings oor Jonas as “sensasioneel en ongegrond” afgemaak, en verduidelik dat spesiale gesante nie formele diplomatieke geloofsbriewe benodig nie. Tog het die ANC se stilswye oor die visumkwessie en hul daaropvolgende aanvalle op DA-LP Emma Powell, wat die Jonas-saak aan die lig gebring het, verdere spanning in die nasionale eenheidsregering veroorsaak.
Powell het op 19 Julie 2025 die Jonas-visumkwessie geopenbaar, wat gelei het tot beskuldigings van ’n “toesmeerdery” deur Ramaphosa. Die ANC se reaksie was om Powell aan te val oor haar bewerings dat sy dopgehou word deur staatsinstansies, soos aangedui in ’n uitgelekte Nasionale Veiligheidsraad-verslag. DA-woordvoerder Willie Aucamp het dit as ’n teken van ANC-desperaatheid beskryf en gesê die party gebruik Powell as ’n sondebok om hul eie mislukkings in VSA-verhoudings te verdoesel.
AfriForum en Solidariteit het die regering se ideologiese benadering en onvermoë om die VSA se voorwaardes aan te spreek, gekritiseer. Solidariteit het ’n brief aan minister Parks Tau gestuur om ’n taakspan te vorm om die krisis te hanteer, en aangedui dat hulle self met die VSA sal onderhandel. Freddie Mitchell, hoofekonoom van Aluma Capital, het gewaarsku dat die tariewe ekonomiese stabiliteit kan ondermyn, met die rand se wisselvalligheid en afnemende beleggersvertroue as vroeë tekens.
The 30% trade tariff imposed by the USA on South Africa is a serious setback for everyone in the country, except, of course, for the ruling elite, who will continue to enrich themselves at the expense of us all.@afriforum warned members of the ANC-led government, including… pic.twitter.com/ydouIkoz7H
— Kallie Kriel (@kalliekriel) July 8, 2025
Die VF Plus het Ramaphosa in ’n begrotingsdebat op 16 Julie 2025 aangespoor om konstruktiewe voorstelle te oorweeg om Suid-Afrika ’n “wenland” te maak, en gewaarsku teen die afmaak van kritiek as rassisme. Corné Mulder het die ANC se afhanklikheid van staatsintervensie gekritiseer, en gepleit vir ekonomiese beleid wat gelykheid van geleenthede eerder as uitkoms bevorder.
Ramaphosa het belowe om nie emosioneel op die tariewe te reageer nie, maar eerder ’n berekende benadering te volg. Hy het beklemtoon dat 77% van Amerikaanse goedere teen ’n 0%-tarief Suid-Afrika binnekom onder die “Most Favoured Nation”-beginsel, en dat die gemiddelde tarief op invoere na Suid-Afrika slegs 7,6% is.
It’s going to be a very bumpy week for South Africa. No trade deals with the USA, 40% tariffs loading. SAPS corruption exposed. And I am sure more rampant corruption will be announced (because it’s becoming a daily occurrence). AGOA is gone. pic.twitter.com/h5WXdUQfxt
— Kim (@kimkullmann) July 7, 2025
Ramaphosa betwis Trump se siening van ’n ongelyke handelsbalans en het verwys na onderhandelinge tydens die VSA-Afrika-beraad in Luanda op 23 Junie 2025, waar ’n sjabloon vir handel met Afrika suid van die Sahara bespreek is.
