Nuwe bewerings van korrupsie binne die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) in Gauteng het openbare woede ontketen nadat video’s en plasings op sosiale media beweer dat polisielede ongedokumenteerde migrante arresteer, maar dan kort daarna teen betaling van omkoopgeld vrylaat.
Die “kontant-vir-vryheid-skema”, soos dit deur kritici beskryf word, word veral verbind met polisiestasies in Hillbrow en Johannesburg-Sentraal. Volgens bewerings word bedrae tussen R500 en R5 000 geëis vir vrylating ná arrestasies tydens roetine-optredes soos Operasie Shanela.
’n Video wat wyd versprei is, toon hoe individue uit ’n SAPD-motor klim terwyl ’n burgerlike vrou – nie ’n uniformlid nie – die deur oopmaak. Dit het vrae oor prosedures en moontlike onreëlmatighede laat ontstaan.
That is hardly a secret. The proof is here you can see with your own eyes pic.twitter.com/p0ZCZSTw04
— Patriot X 🇿🇦 (@MzansiWarrior) February 23, 2026
Die bekende misdaadaktivis Yusuf Abramjee het op 22 Februarie die aantygings op X gedeel en dit as “niks minder nie as afpersing” bestempel.
Abramjee het ’n dringende beroep gedoen op die SAPD-bestuur, die nasionale kommissaris, die Onafhanklike Polisie-ondersoekdirektoraat (Opod), die ministerie van polisie en die Departement van Binnelandse Sake om onmiddellik in te gryp. Hy het gevra vir leefstyloudits, interne integriteitstoetse en strafregtelike vervolging van skuldiges.
Allegations are surfacing again that police officers at several Gauteng police stations — including Hillbrow and Johannesburg Central — are arresting foreign nationals on a large scale, both documented and undocumented, only to release them shortly afterwards in exchange for… pic.twitter.com/jMXYCU8fNN
— Yusuf Abramjee (@Abramjee) February 22, 2026
Sy plasing het honderde duisende kyke gelok en talle reaksies ontketen. Sommige gebruikers beweer die praktyk is nie beperk tot buitelanders nie, maar raak ook plaaslike informele handelaars en pendelaars. Ander het gewys op vorige uitsprake deur senior polisiebeamptes oor die omvang van korrupsie in Gauteng.
In Januarie het lt-genl Dumisani Khumalo, hoof van misdaadintelligensie, in die parlement getuig dat byna die hele SAPD-infrastruktuur in Gauteng deur kriminele kartelle geïnfiltreer is. Sy skokkende bewering het gevolg op ’n teenintelligensie-ondersoek na die moord op ’n ingenieur in 2024.
Khumalo het beweer dat plaaslike strukture só gekompromitteer is dat hulp van buite Gauteng ingeroep moes word. Hoewel dié getuienis nie direk met die jongste migrantebewerings verbind is nie, versterk dit die persepsie van ’n diepgewortelde probleem binne die provinsiale polisiediens.
This camera thing can fix South Africa I think.
But in the future, we must try to mind our own business to avoid chest pains 😂😂 pic.twitter.com/gJTYxVpz8f
— Commander!!! (@maetsebane) February 24, 2026
Die SAPD in Gauteng het beklemtoon dat korrupsie nie geduld word nie en dat operasies in samewerking met binnelandse sake uitgevoer word om immigrasiestatus te verifieer.
Volgens die SAPD bied video’s wat op dié wyse gesirkuleer word, nie altyd voldoende konteks nie en kan dit misleidend wees. Die polisie het egter onderneem om enige bewyse van wangedrag te ondersoek en dissiplinêr op te tree waar nodig.
Opod het nog nie formeel aangekondig of ’n ondersoek ingestel is nie.
Die jongste aantygings kom te midde van ’n tussentydse verslag deur die Spesiale Ondersoekeenheid (SOE) wat Maandag bekendgemaak is. Die verslag toon dat beamptes by Binnelandse Sake oor ’n tydperk van byna twee dekades visums en permitte vir omkoopgeld verkoop het.
Volgens die SOE het vier beamptes na bewering sowat R16,3 miljoen ontvang, met betalings wat deur e-beursies en familielede se rekeninge gekanaliseer is. Die ondersoek beskryf die stelsel as ’n “mark” waar dokumente aan die hoogste bieër beskikbaar was.
Hoëprofielname wat in vorige ondersoeke opgeduik het, sluit in die Nigeriese televangelis Timothy Omotoso en die Malawiese prediker Shepherd Bushiri, wie se immigrasiestatus vroeër onder die loep was.
Menseregte-organisasies waarsku dat migrante selde formele klagte indien uit vrees vir deportasie of verdere viktimisering. Reeds in 2022 het burgerlike groepe berig oor soortgelyke klagtes van afpersing.
Op sosiale media word die probleem as sistemies beskryf. “As korrupsie binne polisiestasies voortduur, word elke ernstige misdaadbestrydingsplan ondermyn,” het een gebruiker geskryf.
Intussen het die Valke onlangs 27 verdagtes – insluitend staatsamptenare – in ’n aparte korrupsiesaak in Mpumalanga gearresteer. Hoewel nie direk verwant nie, dui dit op ’n breër poging om staatskorrupsie hok te slaan.
Regskenners meen die toets lê in sigbare optrede: onmiddellike skorsings waar prima facie-bewyse bestaan, onafhanklike ondersoeke, en deursigtige verslagdoening aan die publiek. Sonder daadwerklike aanspreeklikheid, waarsku hulle, sal openbare vertroue in wetstoepassing verder uitgekalwe word.
Die uitkoms van die SAPD se risiko-assessering en moontlike Opod-ondersoeke sal bepaal of die jongste storm net nóg ’n siklus van bewerings bly en of dit die begin is van ’n daadwerklike skoonmaakproses binne Gauteng se polisiediens.
