Suid-Afrikaners kan vanjaar ’n winter sonder beurtkrag tegemoetgaan nadat Eskom bevestig het dat geen landwye kragonderbrekings vir die koue maande van 2026 verwag word nie.
In sy jongste wintervooruitsig sê die kragvoorsiener die nasionale netwerk is stabiel ná meer as 340 dae sonder beurtkrag – ’n merkwaardige ommekeer vergeleke met die krisisjare toe gereelde kragonderbrekings die ekonomie en huishoudings geknou het.
Die minister van elektrisiteit en energie, Kgosientsho Ramokgopa, het die aankondiging as ’n “reuse mylpaal” beskryf en Eskom geloof vir volgehoue verbeterings in opwekkingsvermoë. Hy het ook bevestig dat die regering beplan om sogenaamde beurtvermindering – plaaslike kragonderbrekings weens oorlaaide netwerke – teen die einde van die jaar in sewe van die nege provinsies uit te faseer.
JUST IN: Eskom has projected a load-shedding free winter season.
Electricity and Energy Minister Dr Kgosientsho Ramokgopa says the utility is working on bringing an end to load reduction, a measure used to reduce stain on the power grid.#KayaNews NPM pic.twitter.com/z4OhEaLTdP
— Kaya News (@KayaNews) April 22, 2026
Volgens Eskom is die kern van die verbetering ’n beduidende styging in die energiebeskikbaarheidsfaktor, wat teen April tot bo 65% gestyg het. Dit volg op suksesvolle herstelwerk by groot kragstasies soos Kusile en Medupi, asook die verlenging van die leeftyd van die Koeberg-kragstasie.
#EskomMediaStatement#2026WinterOutlook
Winter outlook for power grid again predicts no loadshedding – system stability enables key energy security decisions to be updated.
Link to the statement https://t.co/bAai3ymvzS #EskomTurnaround #EnergySecurity pic.twitter.com/R5XFYsN1dj
— Eskom Hld SOC Ltd (@Eskom_SA) April 22, 2026
Nog ’n belangrike faktor is die skerp afname in dieselverbruik, met sowat 60% minder diesel wat gebruik word om noodkragopwekkers aan die gang te hou. Dit beteken Eskom hoef nie meer teen groot koste sy oopsiklusgasturbines in te span om kragtekorte te oorbrug nie. Die besparing word nou eerder aangewend vir noodsaaklike instandhouding van die kragnetwerk.
Die groei in hernubare energie, veral private sonkraginstallasies by huise en besighede, het ook ’n tasbare impak gehad. Die afgelope twee jaar het ’n oplewing in sonkrag die druk op die netwerk gedurende spitstye beduidend verminder en tot groter stabiliteit bygedra.
Eskom sê in ’n verklaring die wintervooruitsigte weerspieël verbeterde betroubaarheid en beskikbaarheid oor die hele opwekkingsvloot. Bykomende kapasiteit is hoofsaaklik verseker deur ’n 5,2 GW-vermindering in onbeplande verliese, aangevul deur 1,1 GW uit bestuursprogramme, wat Eskom in staat stel om hierdie winter aan die nasionale vraag te voldoen. Op grond hiervan het Eskom ’n piekkapasiteitsurplus van ongeveer 6 GW oor die winterperiode.
Good morning from #Eskom headquarters Megawatt Park. The power utility is holding a State of the System address and CEO Dan Marokane will today also give a Winter Outlook following over 336 days without loadshedding #SABCNews pic.twitter.com/J8L7L8ONLK
— Katlego Legodi (@KatlegoLegodi_) April 22, 2026
Ramokgopa het egter beklemtoon dat daar ’n belangrike verskil is tussen beurtkrag en beurtvermindering. Terwyl beurtkrag ’n landwye maatreël is wanneer daar eenvoudig nie genoeg elektrisiteit opgewek word nie, behels beurtvermindering plaaslike onderbrekings in spesifieke woonbuurte waar infrastruktuur oorlaai word, dikwels weens onwettige aansluitings of verouderde toerusting.
Hoewel die land dus ’n beurtkragvrye winter kan verwag, sal sommige gemeenskappe steeds sporadiese kragonderbrekings ervaar totdat plaaslike netwerke opgegradeer is. Die Oos-Kaap, Noordwes, Mpumalanga en Limpopo het reeds grootliks van beurtvermindering ontslae geraak, maar uitdagings duur voort in Gauteng en KwaZulu-Natal, waar bevolkingsdigtheid en infrastruktuurdruk groter is.
Eskom is holding its State of the System and Winter Outlook. The utility is entering the 2026 winter period, with its strongest operational performance in five years. https://t.co/6wOK81myul
— eNCA (@eNCA) April 22, 2026
Die Minister het gesê spesiale taakspanne sal in dié provinsies ontplooi word om transformators te vervang en die verspreidingsnetwerk te stabiliseer.
Eskom beplan intussen om die winter se betreklike stabiliteit te benut om gedurende die somer van 2026/27 selfs meer aggressiewe instandhouding te doen. Die doel is om die huidige vordering te konsolideer en te verseker dat beurtkrag permanent iets van die verlede word.
Ekonomiese ontleders sê die vooruitsig van ’n stabiele kragtoevoer kan ’n broodnodige hupstoot vir die ekonomie bied, met minder ontwrigting vir besighede en groter vertroue onder beleggers. Vir gewone Suid-Afrikaners beteken dit minder afhanklikheid van kragopwekkers en ’n welkome verligting ná jare van onsekerheid.
Hoewel kenners waarsku dat die stelsel steeds kwesbaar bly en volgehoue instandhouding kritiek is, dui die jongste syfers daarop dat die land se kragnetwerk uiteindelik ’n keerpunt bereik het.
Vir nou lyk dit asof Suid-Afrikaners hierdie winter die ligte aan kan hou – sonder skedules, sonder verrassings, en sonder die alledaagse ontwrigting van beurtkrag.
“Eskom, en op sy beurt Suid-Afrika, het nou ’n stabiele elektrisiteitsplatform om van te bedryf en te groei. Dit stel ons in staat om hernubare energiebronne te integreer volgens die 2025 Geïntegreerde Hulpbronplan vir die handhawing van energiesekerheid in die toekoms,” het Eskom se groep- uitvoerende hoof, Dan Marokane, gesê.
