Mark Rutte (© Europese Unie, 2025, CC BY 4.0)
Die Navo-beraad wat die afgelope week in die World Forum in Den Haag plaasgevind het, word beskou as een van die belangrikstes sedert die Koue Oorlog.
Die beraad, die eerste onder die nuwe Navo-sekretaris-generaal Mark Rutte, het beduidende besluite opgelewer, veral vir Nederland as gasheerland, maar het ook gemengde reaksies uitgelok.
Hoewel Suid-Afrika nie direk betrokke was nie, hou die beraad se uitkomste moontlike implikasies in vir Afrika, insluitend Suid-Afrika as lid van die Afrika-Unie (AU).
Die 32 Navo-bondgenote het tydens die beraad ooreengekom om aansienlike investerings in kollektiewe verdediging en afskrikmiddele te maak. Dit is deur die Nederlandse minister-president, Dick Schoof, aangekondig
Hierdie stap is bedoel om die alliansie se vermoë te versterk in die lig van groeiende globale veiligheidsuitdagings.
Verder het Navo sy verbintenis tot die ondersteuning van die AU herbevestig, met logistieke en operasionele advies aan die AU-hoofkwartier in Addis Abeba. Nederland sal ’n offisier bydra tot ’n internasionale personeelstaf van vier in die AU, wat ook ondersteuning aan Noord-Afrika-state soos Libië insluit.
Die beraad was ’n diplomatieke mylpaal vir Nederland, wat die geleentheid benut het om sy rol as ’n sleutelspeler in die alliansie te beklemtoon. Dit was ook ’n simboliese oomblik vir Rutte, wat sy termyn as Navo-sekretaris-generaal begin het met ’n fokus op eenheid en strategiese samewerking.
In Nederland is die beraad as ’n logistieke en diplomatieke sukses gevier. Die Minister-President het die afsluiting as die hoogtepunt van ’n intensiewe twee jaar lange voorbereidingsproses beskryf. Die organisasie van die beraad het ongekende sekuriteitsmaatreëls vereis, met sowat 27 000 polisiebeamptes – ongeveer die helfte van Nederland se polisiemag – wat ontplooi is. Die koste, geraam op €183,4 miljoen (sowat R20 miljoen per minuut), is as ’n noodsaaklike uitgawe verdedig om Nederland se internasionale aansien te versterk.
https://x.com/MinPres/status/1937912402919444552
Nietemin het die beraad ook skerp kritiek uitgelok. Op Nederlandse TV is onder meer daarop gewys dat Europa, insluitend Nederland, voortgaan om Israel te bewapen terwyl die konflik tussen Israel en Iran eskaleer.
“Israel het ’n vrypas om buurlande aan te val as gevolg van hulle ysterskild (Iron Dome), het die Nederlandse oudpolitikus en menseregte-aktivis Harry van Bommel op TV in ’n paneelgesprek met Ongehoord Nederland TV gesê.
Europa - waaronder Nederland - blijft Israël bewapenen, terwijl het conflict tussen Israël en Iran escaleert. In de studio reageren @BommelHarr79531 en @SamvanRooy1:
“Israël heeft door Iron Dome een vrijbrief om buurlanden aan te vallen,” stelt Van Bommel. Van Rooy reageert:… pic.twitter.com/hqUWTJzvAH
— Ongehoord Nederland TV (@ongehoordnedtv) June 24, 2025
Sommige het die beraad as ‘n “strategiese blunder” bestempel, met bewerings dat Nederland homself as ’n aggressiewe Navo-lid posisioneer, wat moontlike risiko’s inhou. Ander het weer die finansiële las op burgers uitgelig, weens voorstelle dat verdedigingsuitgawes na 5% van die BBP kan styg, wat ’n ekstra €16–19 miljard per jaar kan kos.
Hierdie kritiek is vererger deur die politieke onstabiliteit in Nederland, aangesien die beraad plaasgevind het kort ná die val van die regering weens die onttrekking van Geert Wilders se Partij vir die Vryheid uit die regerende koalisie. Politieke kommentator Claes de Vreese het die tydsberekening as “hoogs ongewens” beskryf.
Ook protesaksies het die beraad gekenmerk. Woensdag 25 Junie het twee groepe, Extinction Rebellion en Extinction Rebellion Justice Now, die A12 in Den Haag geblokkeer, met eise om ’n einde te maak aan “volksmoord, rassisme en fascisme”. Agt persone, insluitend ’n prokureur, is in hegtenis geneem weens beplande gewelddadige aksies, wat die spanning rondom die beraad verder verhoog het.
Daarom blokkeren wij de A12, vlakbij de Tweede Kamer en lobbyclub VNO-NCW. Nederland moet nu kiezen voor gerechtigheid. Wij blijven op de A12 tot er gehoor wordt gegeven aan onze eisen. Sta jij ook op tegen onrecht? Volg een actietraining; xrb.link/oN4Mu1wp.[4/4]
— Extinction Rebellion Nederland (@xrnl.bsky.social) June 25, 2025 at 6:13 PM
Die beraad was een van die grootste sekuriteitsoperasies in Nederland se geskiedenis. ’n Noodverordening is ingestel, met streng maatreëls rondom die World Forum, Zeestraat, en Hotel De Plesman tussen 19 en 26 Junie. ‘n Parkeerverbod, wegsleepreëlings en beperkte toegang vir nie-inwoners is afgedwing, met spesiale reëlings vir inwoners en gestremdes. Hierdie maatreëls het verseker dat die beraad glad verloop, maar het ook bygedra tot die gevoel van ontwrigting onder plaaslike inwoners.
Ruim 1 miljoen euro per minuut: waarom is de Navo-top in ons land de duurste ooit? Waarom moet het 183,4 miljoen euro kosten? Schandalig!https://t.co/B3bsE85CZQ
— 🌷Jol@ndE 🌷🇳🇱🧡🇮🇱🎗️ (@ikgeefnooitop) June 20, 2025
Vanuit ’n Suid-Afrikaanse oogpunt is daar geen direkte reaksies op die beraad nie, waarskynlik omdat Suid-Afrika nie ’n Navo-lid is nie. Die beraad se fokus op ondersteuning aan die AU kan egter indirekte implikasies hê.
Navo se verbintenis tot logistieke hulp en advies vir AU-vredesoperasies, insluitend ’n logistieke basis in Kameroen, kan Suid-Afrika as ’n sleutel-AU-lid raak. Jaco Kleynhans van die Solidariteit Beweging en Jo-Ansie van Wyk van Unisa het die beraad as “deurslaggewend” beskryf, wat op ’n breër internasionale waardering vir die beraad se uitkomste dui.
Lees gerus my standpunt oor die Navo-beraad: https://t.co/NdZ3yLYJ9e
— Jaco Kleynhans (@JacoKleynhans) June 24, 2025
Die Navo-beraad in Den Haag was ’n historiese gebeurtenis wat Nederland se rol in globale veiligheidsake beklemtoon het. Die besluite oor verdedigingsinvestering en AU-samewerking weerspieël ’n verbintenis tot kollektiewe sekuriteit en internasionale samewerking. Terwyl Nederland die beraad as ’n sukses vier, bly die finansiële en politieke koste ’n debatspunt. Vir Suid-Afrika bly die beraad se relevansie beperk tot die indirekte impak daarvan via die AU, maar dit beklemtoon die belang van globale samewerking in ’n tyd van geopolitieke onsekerheid.
Lees ook:
Israel, Iran en Navo: Toe werp Trump sy F-bom! (26 Junie 2025)
