Die Stad Johannesburg bevind hom onder toenemende druk nadat parlementêre komitees ’n volledige uiteensetting geëis het van meer as R13,2 miljard se ongemagtigde, onreëlmatige, vrugtelose en verkwistende besteding wat gedurende die 2024/25-boekjaar afgeskryf is of waarvan gepoog is om dit binne die regulasie te omskryf.
Die kwessie het hierdie week die middelpunt van ’n gespanne sitting van die parlement se staande komitee oor openbare rekeninge (Skoor) en die portefeuljekomitee oor samewerkende regering en tradisionele sake gevorm, waar Johannesburg se burgemeester, Dada Morero, en senior stadsamptenare oor die metro se finansiële toestand uitgevra is.
1/ HAPPENING NOW: @ParliamentofRSA's Standing Committee on Public Accounts (#SCOPA) and Portfolio Committee on #COGTA receiving a briefing from @CityofJoburgZA's leadership on plans underway to address financial management challenges stemming from its audit outcomes for the… pic.twitter.com/jcykI1KIhE
— Governance-Cluster (@GovernanceClus1) June 9, 2026
Die komitees het beklemtoon dat die afskryf van onwettige uitgawes nie beteken dat die uitgawes skielik wettig word nie, en dat die Stad steeds verplig is om die verantwoordelike persone aanspreeklik te hou.
Skoor se voorsitter, Songezo Zibi, en die voorsitter van die portefeuljekomitee, Zweli Mkhize, het aangedring op ’n besonderheidsverslag wat die aard van elke oortreding, die finansiële verlies, enige waarde wat uit die besteding verkry is, asook die status van dissiplinêre optrede, geldterugvorderings en moontlike strafregtelike verwysings uiteensit.
Die ouditeur-generaal het reeds vroeër gewaarsku dat Johannesburg “valslik gerusgestel” is oor sy finansiële gesondheid. Volgens die ouditeur-generaal word die Stad steeds geteister deur swak interne beheermaatreëls, probleme met inkomste-invordering en die gebruik van ’n begroting wat nie voldoende befonds is nie.
IN PICTURES: The @CityofJoburgZA’s leadership is appearing before @ParliamentofRSA’s #SCOPA and #COGTA committees to account for audit outcomes that reflect serious financial management and governance issues in the metro. @SongezoZibi @SABCNews @SAfmRadio @FinanceCluster… pic.twitter.com/L0s59oSnEy
— Governance-Cluster (@GovernanceClus1) June 9, 2026
Parlementslede het veral kommer uitgespreek oor die munisipaliteit se stadige dissiplinêre prosesse. Historiese sake sleep reeds jare lank voort, terwyl nog 34 verwante ondersoeke steeds hangende is.
Stadsamptenare het die vertragings toegeskryf aan ontbrekende dokumentasie, ’n agterstand wat oor meer as ’n dekade opgebou het en voormalige werknemers wat nie meer beskikbaar is nie. Die komitees het dié verduidelikings egter van die hand gewys en vaste spertye geëis vir die afhandeling van al die ondersoeke.
Parlementslede wou weet of die munisipaliteit se politieke en administratiewe leierskap werklik beheer oor dié entiteite het. Probleme soos swak inligting oor prestasies, verkrygingsfoute, onbetaalde skuldeisers en verswakkende finansies kom gereeld voor.
Zibi het selfs gevra of enige ander groot stad ter wêreld met só ’n ingewikkelde bestuursmodel funksioneer, en daarop gewys dat swak-presterende entiteite die Stad se balansstaat, likiditeit en leenvermoë direk benadeel.
Die sitting het ook skerp politieke vuurwerke ontlok.
🔥 Dada Morero cooked in Parliament! Watch as DA MP Farhat Essack exposes ANC lies and fights to get Joburg working for all. pic.twitter.com/3MF4MVe2LW
— Democratic Alliance (@Our_DA) June 9, 2026
Die DA het beweer Morero kon nie bevredigende antwoorde verskaf oor die stad se verslegtende finansiële toestand nie. Volgens die DA het die ANC-geleide koalisie versuim om waarskuwings van die Minister van Finansies ernstig op te neem oor ’n onbefondste begroting en ’n salarisooreenkoms van meer as R10 miljard waarvoor die stad nie voldoende fondse het nie.
Die DA voer in ’n verklaring aan dat Johannesburg se infrastruktuurkrisis vererger word deur die feit dat slegs 49% van die infrastruktuurbegroting teen die derde kwartaal van die 2025/26-boekjaar bestee is, ondanks ’n infrastruktuuragterstand wat op sowat R220 miljard geraam word.
Volgens die party hou dit ernstige gevolge in vir dienslewering, met wateronderbrekings, kragprobleme en infrastruktuur in verval wat reeds inwoners en ondernemings raak.
⁉️The DA questions to what extent Mayor Dada Morero and his coalition partners are willing to be transparent about the City's finances in order to attract and strengthen private sector partnerships. Investor confidence depends on accountability, transparency, and sound financial… pic.twitter.com/3NZP0bE9Xd
— DA Joburg Caucus (@DA_JHB) June 9, 2026
Morero het egter teruggeslaan teen die kritiek en aangevoer dat die herstel van Suid-Afrika se grootste metro nie oornag kan plaasvind nie.
However, he said the city is performing, adding that it’s untrue that no successes have been registered as it deals with its myriad challenges. https://t.co/73n1OAID9i
— Eyewitness News (@ewnupdates) June 10, 2026
Hy het voor Skoor gesê die stad toon reeds tekens van verbetering en dat dit verkeerd is om te beweer dat geen vordering gemaak word nie.
“Ons is besig om die stad te herbou. Dit neem tyd. Daar is oorwinnings wat ons behaal, maar daar is ook uitdagings wat steeds hardnekkig bly,” het hy gesê.
Vir Johannesburg se inwoners beteken dit dat die debat nie bloot oor syfers en ouditverslae gaan nie, maar oor iets baie meer tasbaar: of die munisipaliteit sy water, elektrisiteit, paaie en ander basiese dienste in die komende jare betroubaar gaan kan lewer. Die antwoord daarop is presies wat parlement nou van die metro eis.
- Die fokusprent is geskep deur fajarbudi86 van Pixabay.
