’n Pikkewyn by Boulders-strand (Foto deur John Casey van Pixabay)

Terwyl die Afrika-pikkewyn steeds op die rand van uitsterwing staan, bring die jongste sensus van die Boulders Beach-kolonie in Simonstad ’n welkome straaltjie hoop.

Die aantal broeipare het die afgelope jaar merkbaar toegeneem, ’n ontwikkeling wat bewaringsorganisasies en politici versigtig verwelkom, al waarsku kenners dat die spesie se langtermynvooruitsigte steeds uiters broos bly.

Die jaarlikse sensus, wat gedurende Junie deur Suid-Afrikaanse Nasionale Parke (SANParke), die Departement van Bosbou, Visserye en die Omgewing (DFFE), die Stad Kaapstad, SANCCOB, Cumic Rangers en vrywilligers uitgevoer is, toon dat die kolonie nou ongeveer 790 broeipare huisves. Dit is sowat 13% meer as die 698 pare wat verlede jaar aangeteken is.

Volgens SANParke verteenwoordig die kolonie nou na raming ongeveer 2 500 Afrika-pikkewyne, oftewel tussen 8% en 9% van Suid-Afrika se totale oorblywende bevolking van dié ikoniese seevoël.

Die nuus kom op ’n kritieke tyd. Die Afrika-pikkewyn (Spheniscus demersus), wat slegs langs die kus van Suid-Afrika en Namibië voorkom, is in 2024 deur die Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur (IUCN) as kritiek bedreig geklassifiseer. Van miljoene voëls aan die begin van die vorige eeu het die wêreldbevolking tot minder as 10 000 broeipare gekrimp, en sommige wetenskaplikes waarsku dat die spesie teen ongeveer 2035 funksioneel in die natuur kan verdwyn indien huidige tendense voortduur.

Die DA het die uitslae verwelkom, maar terselfdertyd gemaan teen oormatige optimisme.

Andrew de Blocq, die DA se woordvoerder oor bosbou, visserye en die omgewing en ’n voormalige seevoëlbioloog, sê in ’n verklaring die toename is bemoedigend, maar moet binne die groter konteks beoordeel word.

“Een swaeltjie maak nie ’n somer nie, en een pikkewynkolonie maak nie ’n hele bevolking nie,” het hy gesê. “Dit bly egter belangrik om suksesverhale oor die bewaring van bedreigde spesies te deel en te vier.”

Volgens De Blocq word die sukses waarskynlik deur verskeie faktore beïnvloed, waarvan voedselbeskikbaarheid een van die belangrikstes is. Afrika-pikkewyne is afhanklik van klein pelagiese visse soos sardyne en ansjovisse. Die dramatiese ineenstorting van sardyngetalle sowat ’n dekade gelede het groot druk op pikkewynkolonies geplaas, terwyl ansjovisgetalle onlangs weer afgeneem het ondanks ’n gedeeltelike herstel in sardyngetalle.

Bewaringskundiges meen egter dat beleidsveranderinge ook begin vrugte afwerp. Verlede jaar is historiese visvangbeperkings rondom verskeie sleutelbroeikolonies ingestel om die voëls beter toegang tot voedsel te gee. Hoewel Boulders Beach self nie binne een van die formele uitsluitingsones val nie, geniet die kolonie reeds lank die voordeel van beperkte industriële visvang in Valsbaai. Pikkewyne van Boulders voed boonop gereeld buite die baai, onder meer naby Stony Point en Robbeneiland, waar groter beskikbaarheid van vis moontlik tot hul sukses bydra.

Die finale antwoord oor die toestand van die spesie sal egter eers later vanjaar beskikbaar wees. Die Departement van Bosbou, Visserye en die Omgewing sal na verwagting teen die einde van Julie sy nasionale sensusverslag oor al Suid-Afrika se pikkewynkolonies bekendmaak. Bewaringsorganisasies hoop dat die positiewe tendens by Boulders ook elders weerspieël sal word.

Kenners beklemtoon intussen dat die styging by Boulders nie beteken die bedreiging is verby nie. Klimaatsverandering, oormatige visvangs, habitatverlies, roofdiere, siektes, oliebesoedeling en menslike versteuring bly steeds ernstige uitdagings vir die spesie.

Boulders Beach is wêreldwyd bekend as een van die min plekke waar besoekers wilde Afrika-pikkewyne van naby kan sien. Die gewilde toeristebestemming lok jaarliks tienduisende besoekers en lewer ’n belangrike ekonomiese bydrae tot die plaaslike toerismebedryf. SANParke herinner besoekers egter gereeld daaraan om op die houtpaadjies te bly en nie die voëls te voer of aan hulle te raak nie, aangesien menslike versteuring hul broeisukses kan benadeel.

Vir bewaringsorganisasies is die jongste sensus ’n bewys dat volgehoue samewerking tussen wetenskaplikes, regeringsinstansies, rehabilitasiesentrums soos SANCCOB en toegewyde vrywilligers wel ’n verskil kan maak.

Hoewel die groter stryd om die voortbestaan van die Afrika-pikkewyn nog lank nie gewen is nie, bied die groeiende Boulders-kolonie ten minste ’n seldsame rede tot hoop dat gerigte bewaringsmaatreëls steeds die gety kan help keer.