President Cyril Ramaphosa se aankondiging van ’n nasionale dialoog het ’n golf van reaksies in die media en op X uitgelok, met ’n mengsel van optimisme en skeptisisme oor die inisiatief se potensiaal om Suid-Afrika se uitdagings aan te pak.
Terwyl sommige die dialoog as ’n kans vir eenheid en vernuwing verwelkom, het ander vrae oor insluiting en praktiese uitkomste geopper. Die sukses van die proses sal afhang van die vermoë om diverse stemme, veral dié van gemarginaliseerde gemeenskappe, te betrek en konkrete aksie te lewer in ’n gepolariseerde samelewing.
Die ANC het Ramaphosa se aankondiging verwelkom, die EFF het dit afgeskiet, en ander partye soos die DA en Vryheidsfront Plus was tot dusver baie stil daaroor.
AFRICAN NATIONAL CONGRESS WELCOMES THE ANNOUNCEMENT BY PRESIDENT RAMAPHOSA ON THE NATIONAL DIALOGUE#ThePeoplesMovement pic.twitter.com/OvXh7tIZ4W
— ANC - African National Congress (@MYANC) June 10, 2025
Volgens die EFF het Ramaphosa as president misluk en wil hy ’n nasionale dialoog hê omdat hy die hele tyd geen idee het wat hy as president van Suid-Afrika wil bereik nie!
♦️Must Read♦️
Cyril Ramaphosa - The President Of Commissions!
Ramaphosa Has Failed As A President And Today Wants A National Dialogue Because All Along He Had No Idea What He Wanted To Achieve As President Of South Africa!
Here Are All His Commissions Which Have Changed… pic.twitter.com/tpgth83iZD
— Economic Freedom Fighters (@EFFSouthAfrica) June 11, 2025
Die EFF het ’n beroep op alle Suid-Afrikaners gedoen om alle vergaderings by te woon wat onder die tema van die nasionale dialoog gereël word om die regering daaraan te herinner dat “die mense van die land nie die skuld het vir die land se disfunksionaliteit nie” en sê werklike dialoog sal op die stembriewe gehoor word om uiteindelik die ANC heeltemal uit die mag te verwyder!
Ramaphosa het die nasionale dialoog in ’n verklaring beskryf as ’n mense-geleide proses om uitdagings soos armoede, werkloosheid, ongelykheid, misdaad en korrupsie aan te spreek. Hy het dit gekoppel aan Suid-Afrika se tradisie van onderhandeling, soos tydens die oorgang vanaf apartheid, en gesê: “Ons het deur dialoog vrede bereik en ’n demokrasie gevestig.” Die dialoog, wat aan Visie 2030 en die Nasionale Ontwikkelingsplan gekoppel is, beoog ’n nuwe maatskaplike kontrak en ’n gedeelde nasionale etos, het hy gesê.
Die nasionale dialoog word gesien as ’n ambisieuse poging om Suid-Afrika se dringendste kwessies aan te pak, maar die uitsluiting van prominente stigtings en die uitdaging om konsensus te bereik bly struikelblokke. Op X weerspieël van die sentimente kommer oor hoe die dialoog konkrete resultate vir werkloosheid en misdaad sal lewer.
Sommige Suid-Afrikaners meen hierdie dialoog kan die land verenig vir ’n beter Suid-Afrika, terwyl ander die inisiatief as ’n “politieke afleiding” bestempel, met oproepe vir die regering om eerder strukturele kwessies soos arbeidsregulasies en BEE aan te spreek.
Daily Sun het berig dat die uitsluiting van die Thabo Mbeki-, Nelson Mandela- en Ahmed Kathrada-stigtings uit die Eminent Persons Group kommer wek, veral aangesien hierdie stigtings voorheen vir ’n dialoog gepleit het.
Die Thabo Mbeki-stigting sê in sy reaksie die nasionale stigtingsvoorbereidingskomitee, gesteun deur meer as 50 burgerlikesamelewingsorganisasies, verwelkom Ramaphosa se aankondiging van die nasionale dialoog en bestempel dit as ’n historiese kans vir Suid-Afrikaners om hul stemme te laat hoor en terug te eis.
The National Foundations Prep Committee, backed by 50+ civil society organisations, welcomes President Ramaphosa’s announcement of the National Dialogue—a historic chance for South Africans to reclaim their agency.
President Mbeki tasked the National Foundations to prepare the… pic.twitter.com/UrqpriQlCA
— Thabo Mbeki Foundation (@TMFoundation_) June 11, 2025
Volgens Ramaphosa is die proses nie ’n eenmalige gebeurtenis nie, maar sal dit in fases ontvou, insluitend plaaslike konsultasies, sektorale betrokkenheid en nasionale byeenkomste. Die eerste nasionale konvensie sal op 15 Augustus plaavind, met ’n diverse verteenwoordiging van die regering, politieke partye, burgerlike samelewing, besighede, vakbonde, tradisionele leiers, godsdiensgroepe, vroue en jeug. ’n Tweede konvensie vroeg in 2026 sal ’n gemeenskaplike visie en aksieprogram finaliseer.
Ramaphosa het ’n groep vooraanstaande persone aangestel om die proses te lei, insluitend aartsbiskop Thabo Makgoba, die akteur John Kani, die Springbok-kaptein Siya Kolisi en die rolstoeltennisster Kgothatso Montjane. Hy sê hierdie groep weerspieël die land se diversiteit en sal die geloofwaardigheid van die dialoog waarborg. ’n Interministeriële komitee onder die adjunkpresident en ’n loodskomitee sal die proses koördineer, met Nedlac as sekretariaat.
[WATCH] President Cyril Ramaphosa has appointed a 32-member eminent persons group to guide and champion the National Dialogue Initiative in the country. pic.twitter.com/7wPaHJbBfE
— SABC News (@SABCNews) June 10, 2025
News24 het die inisiatief geprys as ’n viering van die Vryheidsmanifes se 70ste herdenking en ’n kans om ’n nuwe maatskaplike kontrak te vorm.
Met die eerste nasionale konvensie in Augustus op die horison bied die dialoog hoop vir ’n verenigde Suid-Afrika, maar die pad vorentoe vereis deurslaggewende leierskap en inklusiwiteit.
Die volledige lys lede van die groep vooraanstaande persone is:
- Brigalia Bam, voormalige voorsitter van die Onafhanklike Verkiesingskommissie
- Robbie Brozin, entrepreneur en sakepersoon
- Regter Edwin Cameron, voormalige regter van die Konstitusionele Hof
- Manne Dipico, voormalige premier van die Noord-Kaap
- Desiree Ellis, afrigter van Banyana Banyana en sokkerlegende
- Ela Gandhi, vredesaktivis
- Nomboniso Gasa, navorser en landelike aktivis
- Bobby Godsell, sakeleier
- John Kani, bekroonde akteur
- Siya Kolisi, Springbok-kaptein en wêreldkampioen
- Mia le Roux, Mej Suid-Afrika 2024
- Biskop Barnabas Lekganyane, leier van die Zion Christian Church
- Biskop Engenas Lekganyane, leier van die St Engenas Zion Christian Church
- Eerwaarde Thabo Makgoba, Anglikaanse aartsbiskop van Kaapstad
- Tinyiko Maluleke, voorsitter van die nasionale beplanningskommissie
- Barbara Masekela, digter, opvoeder en staatmaker
- Lindiwe Mazibuko, voormalige parlementslid
- Roelf Meyer, voormalige minister en grondwetlike onderhandelaar
- Gcina Mhlope, storieverteller, skrywer en akteur
- Nompendulo Mkhatshwa, studenteaktivis en voormalige parlementslid
- Kgothatso Montjane, Grand Slam-tenniskampioen
- Harry Ranwedzi Nengwekhulu, voormalige aktivis en opvoedkundige
- Bheki Ntshalintshali, vakbondlid en voormalige Cosatu-hoofsekretaris
- Hosi Phylia Nwamitwa, tradisionele leier
- Kgosi Thabo Seatlholo, voorsitter van die nasionale huis van tradisionele en Khoi-San-leiers
- Gloria Serobe, sakeleier
- Imtiaz Sooliman, stigter van Gift of the Givers
- Derrick Swartz, akademikus
- Lorato Trok, skrywer en vroeëgeletterdheidskenner
- Sibusiso Vilane, bergklimmer en avonturier
- Siyabulela Xuza, bekroonde vuurpylwetenskaplike.
Shembe uNyazi LweZulu is ook genooi om by die groep aan te sluit, maar aangesien hy reis, kon hy nog nie sy beskikbaarheid bevestig nie.
Ramaphosa sê hy is dankbaar teenoor elkeen van hierdie Suid-Afrikaners wat hulself beskikbaar gestel het om as die waarborge van ’n inklusiewe, konstruktiewe en geloofwaardige proses op te tree.
