Die regering het ’n sterk waarskuwing uitgereik teen die gebruik van sosiale media om geweld teen buitelanders aan te hits of waninligting te versprei.
Die interministeriële komitee (IMK) oor migrasie het onder leiding van die minister van justisie, Mmamoloko Kubayi, beklemtoon dat terwyl vryheid van spraak deur die Grondwet beskerm word, aanhitsing tot geweld, intimidasie, haatspraak en misdadige optrede nie geduld sal word nie.
“Diegene wat digitale platforms gebruik om misdadige optrede aan te hits, moet onthou dat sulke optrede ’n misdryf kan wees en volgens die wet hanteer sal word,” het Kubayi Sondag tydens ’n nuuskonferensie gesê. Wetstoepassingsagentskappe monitor ontwikkelinge noukeurig en sal optree teen enigeen wat geweld organiseer of aanmoedig – hetsy aanlyn of op die grond.
Die waarskuwing kom te midde van verhoogde spanning rondom migrasie en asielsoekers, veral na die Konstitusionele Hof se uitspraak van 7 Julie 2026. In dié saak het die hof sekere bepalings van die Wet op Vlugtelinge ongrondwetlik verklaar. Dié bepalings het amptenare toegelaat om asielsoekers te deporteer as hulle sonder ’n transitovisum die land binnegekom het of nie betyds by ’n vlugtelingontvangsentrum aangemeld het nie.
Die hof het beslis dat sulke prosedurele hindernisse mense kon verhinder om hul asielaansoeke op meriete te laat beoordeel, in stryd met Suid-Afrika se grondwetlike en internasionale verpligtinge, veral die internasionale regsbeginsel wat bepaal dat ’n staat nie ’n persoon mag terugstuur (deporteer of uitsit) na ’n land waar daardie persoon ’n gevaar van vervolging, foltering, konflik of ernstige skade in die gesig staar nie.
Die uitspraak gee egter nie outomaties vlugtelingstatus, permanente verblyf of burgerskap aan enigiemand nie. Dit vereis slegs dat aansoeke behoorlik oorweeg moet word.
Ná die uitspraak het die Departement van Binnelandse Sake ’n operasionele direktief uitgereik om die implementering daarvan te reguleer. Dit het binne dae tot oorweldigende toue by vlugtelingontvangsentrums gelei.
Die onsekerheid rondom die uitspraak het waninligting op sosiale media aangevuur. Vals bewerings dat buitelanders outomaties burgerskap, toelae of stemreg sou kry, het wyd versprei. Dit het bygedra tot antimigrantprotesaksies in verskeie dele van die land, waarvan sommige in geweld, plundering en die aan die brand steek van voertuie ontaard het, veral in Durban en dele van Gauteng.
Die IMK het erken dat die openbare debat spanning in gemeenskappe veroorsaak het. Kubayi het die publiek, burgerlike organisasies en politieke partye opgeroep tot kalmte terwyl die regprosesse voortgaan. “Suid-Afrika bly ’n grondwetlike demokrasie wat deur die regsgesag regeer word. Sake rakende asiel, migrasie en grensbestuur moet deur wettige prosesse aangespreek word, nie deur waninligting, intimidasie of geweld nie,” het sy gesê.
Die komitee het herhaal dat Suid-Afrikaners die grondwetlike reg het om vreedsaam te betoog en griewe te lig. Dié reg strek egter nie tot intimidasie, plundering, skade aan eiendom of die belemmering van wettige aktiwiteite nie. Deportasies van mense wat onwettig in die land is en nie om asiel aansoek gedoen het nie, of wie se aansoeke finaal verwerp is, gaan voort. Beskerming onder die asielraamwerk geld slegs vir diegene wat ’n eerste asielaansoek wil indien.
Die IMK het ook aangedui dat hulle in gesprek getree het met verskeie burgerlike groepe, insluitend Operation Dudula, March and March, die United Civic Movement, die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke, South Africa First en die Alexander Fiela Movement, om kalmte te help bewerkstellig terwyl die hofuitspraak se uitdagings oorweeg word.
In die jongste ontwikkelings het die regering herhaal dat dit nie sosialemediaplatforms wil beperk nie, maar dat individue verantwoordelik gehou sal word vir inhoud wat geweld aanhits.
Die spanning rondom migrasie bly hoog in die aanloop tot volgende maand se plaaslike verkiesings. Die boodskap is duidelik: Bekommernisse oor onwettige immigrasie mag geopper word, maar die wet word nie deur individue of groepe self toegepas nie. Enige aanhitsing tot geweld, of dit nou aanlyn of op straat is, sal met die volle mag van die reg hanteer word.
- Lokprent deur Muhammad Ribkhan van Pixabay
