Ontworpen, beheerd en onderhouden door LitNet

Home > Actueel > In het nieuws

Rekordmatriekslaagpersentasie van 88% lok gemengde reaksies uit

Jean Oosthuizen In het nieuws 2026-01-14
  • 0
Shares0LinkedIn0Pin0Print0

Die matrieks van 2025 het geskiedenis gemaak met ’n nasionale slaagpersentasie van 88% vir die Nasionale Seniorsertifikaat-eksamens, die hoogste ooit in Suid-Afrika se demokratiese era.

Die minister van basiese onderwys, Siviwe Gwarube, het die uitslae Maandagaand in Johannesburg aangekondig, en dit as ’n “groot mylpaal” beskryf wat die veerkragtigheid van leerders, onderwysers en die onderwysstelsel onderstreep. “Dit gaan nie net oor slaag nie, maar oor uitblink,” het sy gesê, met klem op die rekordgetal van meer as 345 000 leerders wat vir universiteitstudies kwalifiseer.

Meer as 900 000 leerders het die eksamens geskryf, die grootste groep ooit. Die universiteitstoelatingsyfer vir graadstudies staan op 46%, ’n effense daling vanaf 48% in 2024, maar in absolute syfers is dit ’n rekord. Diplomastudietoelating maak 28% uit. Sleutelvakke toon gemengde resultate: Wiskunde het gedaal na 64% (van 69%) en rekeningkunde na 78% (van 81%), maar fisiese wetenskappe het verbeter na 78% (van 76%). Vir die eerste keer het bo 80% van matrieks in al 75 distrikte in die land geslaag, ’n teken van groter gelykheid.

Provinsiale prestasies wys KwaZulu-Natal vir die tweede jaar agtereenvolgend aan die spits met 90,6%, gevolg deur die Vrystaat (89,33%), Gauteng (89,06%), Noordwes (88,49%), Wes-Kaap (88,20%), Noord-Kaap (87,79%), Mpumalanga (86,55%), Limpopo (86,15%) en Oos-Kaap (84,17%). Die Noord-Kaap het die grootste verbetering getoon. In die Wes-Kaap, waar die Demokratiese Alliansie (DA) regeer, is die 88,20% ook ’n provinsiale rekord, ’n styging vanaf 86,6% in 2024.

Die Onafhanklike Eksamenraad (IEB), wat baie van die onafhanklike skole verteenwoordig, het ’n 98,31%-slaagpersentasie behaal – effens laer as 2024 se 98,47%. Hul BA-toelating staan op 89,12% (van 89,37%), met ’n afname in kandidate met onderskeidings. Tog bly dit ver bo die nasionale gemiddelde, en toppresteerders was van onder andere Curro- en Reddam House-skole.

In vergelyking met vorige jare toon die resultate ’n bestendige opwaartse tendens. In 2024 was die nasionale slaagpersentasie 87,3%, ’n klein styging vanaf 2023 se 82,9%.

’n Terugblik op die afgelope dekade lyk so: 2015 se 70,7% het geleidelik geklim na 76,4% in 2019, ’n duik na 76,2% in 2020 weens die grendelyd, en dan ’n herstel na 80,1% in 2021, 82,9% in 2022, en 87,3% in 2024. Die 88% vir 2025 verteenwoordig ’n 17%-verbetering sedert 2015, met ’n fokus op inklusiwiteit en ondersteuning vir kwesbare leerders. Deskundiges wys daarop dat hierdie styging deels te danke is aan beter infrastruktuur, aanvullende programme en die RNE se pogings om ongelykhede aan te spreek. Tog bly uitdagings soos armoede, infrastruktuurtekorte en onderwysers se werklading ’n bekommernis.

Reaksies op die resultate is gemeng, met sowel lofprysing as kritiek. Regeringslui, onder andere adjunkpresident Paul Mashatile, het die matrieks gelukgewens en dit as bewys van vooruitgang beskryf. Premier Panyaza Lesufi van Gauteng het sy provinsie se 89,06% gevier en top leerders in Centurion vereer. Universiteite soos die Universiteit van Limpopo en skole soos dié in die Curro-groep het gelukwensings uitgereik, met oproepe vir volharding aan dié wat nie geslaag het nie. Sosialemediaplatforms soos X wemel van gelukwensings, met plasings deur organisasies soos Build One South Africa (Bosa) en Saftu.

Kritici waarsku egter dat die 88% misleidend is. Bosa bereken die “ware” slaagpersentasie op 54,7%, gebaseer op die oorspronklike graad 1-groep van 2014 – meer as 566 000 jongmense het nie matriek bereik nie weens armoede, misdaad en swak dienslewering. ActionSA stem saam met ’n 57,7%-syfer, en die EFF en GOOD-party kritiseer die swak prestasie in kernvakke soos wiskunde, wat nie ooreenstem met vroeë leesvaardigheidsprobleme nie. Onderwysontleders soos Zinziswa Mani van die SABC beklemtoon dat die hoë persentasie nie die volle storie vertel nie: “Dit versluier sistemiese mislukkings,” sê hulle, met verwysing na hoë jeugwerkloosheid (meer as 45%) ondanks beter matrieksyfers. Saftu het in ’n verklaring gesê die rekord kan nie infrastruktuur- en ongelykheidsprobleme wegsteek nie.

Ten spyte van die kritiek bied die resultate hoop. Minister Gwarube het programme wat leerders ’n tweede kans gee en TVET-kolleges uitgelig as opsies vir diegene wat nie geslaag het nie. Met die skooljaar wat nou begin, het sy ’n oproep gedoen vir verdere investering in onderwys om die tendens vol te hou. Vir die matrieks van 2025 is dit ’n wegspringplek na hoër onderwys of die arbeidsmark, maar die breër uitdaging bly: Hoe verseker Suid-Afrika dat alle leerders skool nie net begin nie, maar dit ook voltooi?

Shares0LinkedIn0Pin0Print0
  • 0
Verified by MonsterInsights
Top