President Cyril Ramaphosa het die afgelope week by die Verenigde Nasies (VN) se hoëvlakvergadering oor die tweestaatoplossing vir die Israelies-Palestynse konflik ’n sterk pleidooi gelewer ter ondersteuning vir die onmiddellike erkenning van ’n Palestynse staat.
In sy toespraak het hy Suid-Afrika se onwankelbare verbintenis daartoe herbevestig om ’n soewereine Palestynse staat te ondersteun, met Oos-Jerusalem as hoofstad, volgens die 1967-grense. Hierdie standpunt kom te midde van ’n onlangse golf van diplomatieke erkennings deur lande soos Brittanje, Kanada, Frankryk, Australië en Portugal, wat die afgelope weke Palestina as ’n soewereine staat erken het. Hierdie ontwikkelings word gesien as ’n potensiële verskuiwing in die wêreld se benadering tot die vredesproses in die Midde-Ooste, met Suid-Afrika as ’n sleutelstem vir die Globale Suide.
South Africa reiterates its firm commitment to the creation of a contiguous Palestinian State existing peacefully and side by side with the State of Israel, along the 1967 borders, with East Jerusalem as its capital.#UNGA80 🇺🇳 pic.twitter.com/u9smR4v757
— Cyril Ramaphosa 🇿🇦 (@CyrilRamaphosa) September 22, 2025
Die vergadering waar Frankryk se president, Emmanuel Macron, en Saoedi-Arabië se buitelandse minister, Faisal bin Al Sau, medevoorsitters was, het die afgelope Maandag plaasgevind net voor die amptelike opening van die VN se 80ste Algemene Vergadering.
Ramaphosa het die geleentheid gebruik om historiese ongeregtighede uit te lig, met verwysing na VN-resolusie 181 van 1947, wat die skep van twee state aanbeveel het. “Onmiddellik na die aanvaarding van hierdie resolusie is slegs die staat van Israel geskep, wat die Palestyne in ’n dekades lange woestyn van staatloosheid ingestoot het, gekenmerk deur besetting en nou volksmoord,” het hy gesê.
Hy het skok oor Israel se aksies in Gaza uitgespreek. Israel se optrede het hy as “brutale dade van volksmoord en ernstige oorlogsmisdade” beskryf, gerig op die uitwissing van die Palestyne uit daardie nou strook grond.
Suid-Afrika se standpunt oor die tweestaatoplossing is diep gewortel in sy eie geskiedenis van apartheid en bevryding. As ’n land wat self onderdrukking ervaar het, het Suid-Afrika konsekwent vir Palestynse selfbeskikking gepleit.
Ramaphosa het beklemtoon dat die wêreld moet aanhou om moeite te doen vir ’n tweestaatoplossing, ondanks Israel se pogings om dit onmoontlik te maak. Hy het spesifiek verwys na die onwettige uitbreiding van nedersettings in die Wesbank en Israel se voorneme om die besette Palestynse gebiede te annekseer.
“Die lewensvatbaarheid van ’n tweestaatoplossing hang af van volle en universele respek vir internasionale reg,” het hy verklaar, met ’n oproep vir die onmiddellike implementering van VN-resolusies, voorlopige maatreëls en adviserende opinies van die Internasionale Hof van Justisie (ICJ).
Op 21 September het Brittanje, Kanada, Australië en Portugal aangekondig dat hulle Palestina formeel as ’n staat erken. Brittanje se premier het die stap as ’n “seismiese verskuiwing” in Westerse buitelandse beleid beskryf, met die doel om druk op Israel uit te oefen om sy besetting te beëindig.
🚨 Breaking: The Saudi delegation rises as the French President officially announces France’s recognition of the State of Palestine. pic.twitter.com/7B9q8DbRR3
— The Middle East (@A_M_R_M1) September 22, 2025
Kanada en Australië het soortgelyke redes aangevoer, met hul fokus op die bevordering van vrede en menseregte. Portugal het sy erkenning gekoppel aan ’n breër Europese beweging vir solidariteit met die Palestynse volk. Hierdie lande se besluite kom na jare van diplomatieke huiwering, deels beïnvloed deur hul noue bande met die VSA en Israel.
Frankryk het op 22 September gevolg, saam met Andorra, België, Luxemburg, Malta en Monaco. President Macron het die erkenning van Palestina by die VN aangekondig en dit as ’n “historiese stap” beskryf, gedryf deur burgerlike samelewing en die noodsaak vir ’n regverdige vrede.
“We raise it as a pledge that Palestine will live.”
The Palestinian embassy in London raised the Palestinian flag on Monday, a day after Prime Minister Keir Starmer announced the UK’s recognition of a Palestinian state, alongside Australia and Canada. pic.twitter.com/GbRDAJ5VaB
— Middle East Eye (@MiddleEastEye) September 22, 2025
Hierdie golf van erkennings het die aantal lande wat Palestina erken, tot 156 uit 193 VN-lidstate gebring, ongeveer 80% van die totaal. Suid-Afrika het hierdie ontwikkelings verwelkom, met Ramaphosa wat die lande gelukgewens het. Hy het gesê: “Ons verwelkom die toenemende ondersteuning vir die vestiging van die lankverwagte staat van Palestina. Ons moet nou saamwerk om ’n regverdige, vreedsame en volhoubare oplossing te bereik.”
In die konteks van hierdie erkennings versterk dit Suid-Afrika se posisie se rol as ’n brugbouer in globale konflikte. As huidige voorsitter van die G20 het Ramaphosa die VN-platform gebruik om te pleit vir hervorming van multilaterale instellings om beter ondersteuning vir ontwikkelende lande en konflikoplossing te bied.
Hy het ook spesifieke maatreëls voorgestel vir die herlewing van die tweestaatoplossing: globale erkenning van Palestina se soewereiniteit en territoriale integriteit; ’n onmiddellike wapenstilstand, beëindiging van die volksmoord en vrylating van gyselaars deur Hamas en politieke gevangenes deur Israel; volle respek vir internasionale reg; verwydering van hindernisse soos onwettige nedersettings en die skeidingsmuur; die herstel van humanitêre hulp en heropbou in Gaza.
Ramaphosa het ook sy kommer uitgespreek oor VN-verslae wat aandui dat alle areas van Gaza akute voedselnood het, met inwoners wat hongersnood in die gesig staar. Suid-Afrika sluit sigself aan by oproepe vir onbelemmerde humanitêre toegang deur alle lug-, land- en seegrense. Hierdie fokus op humanitêre aspekte onderstreep Suid-Afrika se breër verbintenis tot menseregte, soos gesien in die land se saak teen Israel by die Internasionale Geregshof oor die Volksmoord-konvensie, wat in 2024 begin het en in 2025 voortduur.
Die implikasies van hierdie erkennings is verreikend. Vir Palestina bied dit diplomatieke legitimiteit en potensiële ekonomiese steun. Vir Israel verhoog dit internasionale druk om onderhandelinge te hervat. Kritici, insluitend Israeliese amptenare, beskou die stappe as eensydig en skadelik vir direkte onderhandelinge. Nietemin sien ontleders dit as ’n teken van veranderende globale sentimente, veral ná die verskrikkinge in Gaza sedert Oktober 2023.
Countries that recognize Palestinian state pic.twitter.com/uDcpuwxf5a
— Karli Bonne’ 🇺🇸 (@KarluskaP) September 23, 2025
Suid-Afrika, met sy ervarings van onderhandelde vrede in die 1990’s, posisioneer homself as ’n model vir die Midde-Ooste.
Ramaphosa het die vergadering afgesluit met ’n oproep vir eenheid: “Dit sal ’n skandvlek op ons kollektiewe gewete wees as selfbeskikking, soewereiniteit en menseregte aan die Palestynse volk ontken word.”
