Die wêreld is in skok ná Amerika en Israel se grootskaalse militêre aanval op Iran wat die afgelope naweek begin het en die dood van Iran se opperleier, die ajatolla Ali Khamenei, veroorsaak het.
Die direkte impak op Suid-Afrikaners is reeds sigbaar. Duisende burgers is vasgekeer in die Midde-Ooste weens lugvekeersluitings in lande soos die Verenigde Arabiese Emirate (VAE), Katar, Saoedi-Arabië en Jordanië. Die Lughawemaatskappy van Suid-Afrika (Acsa) het bevestig dat minstens 14 vlugte Maandag by OR Tambo, Kaapstad Internasionaal en King Shaka-lughawens gekanselleer is, insluitend dié van die Emirates- en Qatar-lugdienste.
ALERT | Important information for South African citizens currently in the Middle East region.
In the event that you find yourself in distress, please contact the SA Embassy/Consulate in the country of your residence. pic.twitter.com/lEoh33tYH2
— The Presidency 🇿🇦 (@PresidencyZA) March 2, 2026
Die Iranse ambassade in Suid-Afrika het hom daartoe verbind om saam met die Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking (Dirco) te werk om Suid-Afrikaners in Iran by te staan.
Dirco is aktief betrokke by die ondersteuning van Suid-Afrikaners in die Midde-Ooste, met oop kommunikasiekanale vir burgers in lande soos die VAE, Katar en Iran. Dirco het Suid-Afrikaners aangeraai om met ambassades in aanraking te kom, veral ná die sluiting van lugverkeer in die Golfstreek.
The Iranian embassy in South Africa has committed to working together with the Department of International Relations and Cooperation (DIRCO) to assist South Africans in Iran.https://t.co/BGllxcYU2G pic.twitter.com/xoJ4CR9rmS
— SABC News (@SABCNews) March 2, 2026
Die operasie, genaamd Roaring Lion, het kernfasiliteite, militêre basisse en leierskapteikens in Iran getref, met Iran wat met teenaanvalle op Israel en VSA-basisse in die streek gereageer het.
In Suid-Afrika het die regering en politieke partye vinnig gereageer, met ’n sterk klem op veroordeling van die aanval as ’n skending van internasionale reg. President Cyril Ramaphosa het die aksies as “diep kommerwekkend” beskryf en alle partye gevra om maksimum selfbeheersing uit te oefen.
PRESIDENT RAMAPHOSA CALLS FOR DIALOGUE IN THE MIDDLE EAST AND CONDENMS INTERNATIONAL LAW VIOLATIONS
President @CyrilRamaphosa and the Government of the Republic of South Africa expresses deep concern regarding the escalation of tensions in the Middle East.
These developments…
— The Presidency 🇿🇦 (@PresidencyZA) February 28, 2026
Die Suid-Afrikaanse regering se amptelike posisie is een van neutrale bemiddeling, maar met duidelike kritiek op die VSA en Israel se optrede. Ramaphosa se verklaring beklemtoon dat voorkomende selfverdediging nie onder artikel 51 van die VN-Handves toegelaat word nie, en dat selfverdediging geld slegs wanneer ’n land reeds aangeval is en nie op grond van vermoedens of vooruitsigte nie.
Hy het ’n oproep gedoen vir intensiewe diplomasie, aangesien militêre aksies geen volhoubare vrede bring nie en slegs verdere onstabiliteit veroorsaak.
Verskeie politieke partye in Suid-Afrika het die aanvalle skerp veroordeel, met die ANC aan die voorpunt. Die ANC beskryf die aksies as “intimidasietaktieke” deur die VSA in die Midde-Ooste en vra vir ’n einde aan die “boeliegedrag” van die supermoondheid. Hulle herbevestig hulle verbintenis tot nieaggressie tussen soewereine nasies en sien die aanval as ’n direkte skending van internasionale reg.
ANC CALLS FOR URGENT DIALOGUE IN THE MIDDLE EAST AND CONDEMNS VIOLATIONS OF INTERNATIONAL LAW#MiddleEast pic.twitter.com/eHYAkCreGv
— ANC - African National Congress (@MYANC) March 1, 2026
Die EFF, onder leiding van Julius Malema, was selfs meer uitgesproke. Die party beskuldig die VSA-Israel-alliansie daarvan dat hulle Israel se belange verdedig ten koste van menslike lewens, en beklemtoon dat Iran die reg het om hulleself teen aggressie te verdedig.
As Israel and the United States Launch Illegal And Unjustified Attacks In Tehran, The EFF Reaffirms That Iran Has The Right To Defend Itself. pic.twitter.com/ruu08Jjg7S
— Economic Freedom Fighters (@EFFSouthAfrica) February 28, 2026
Op sosiale media, soos X, is reaksies gemeng. Sommige gebruikers, soos EFF-ondersteuners, deel meme en berigte wat Amerika as ’n “boelie” uitbeeld, terwyl ander, insluitend Iraniërs in Suid-Afrika, die aanval verwelkom as ’n kans vir regimeverandering in Teheran.
The US dropped bombs on a children’s playground in Iran.
Not a military base.
Not a weapons depot.A playground.
Where children play.
Call it what it is: terrorism.pic.twitter.com/EaxApSdTTw
— sarah (@sahouraxo) March 2, 2026
As Brics-lid saam met Iran is Suid-Afrika se posisie delikaat. Die land se langdurige vriendskap met Iran het reeds spanning met die Weste veroorsaak, soos gesien in vorige diplomatieke kwessies.
Ekonome waarsku dat die konflik Suid-Afrika se ekonomie negatief sal tref deur stygende oliepryse, globale markskokke en handelsontwrigtings. Suid-Afrika voer ongeveer 80% van sy ruolie uit die Midde-Ooste in. Met die huidige onstabiliteit word verwag dat brandstofpryse Woensdag sal styg, wat voedsel- en vervoerpryse sal opjaag.
Op ’n breër vlak waarsku kenners dat die konflik Suid-Afrika se diplomatieke bande kan kompliseer, veral binne die Afrika-Unie (AU), wat vir dialoog en deëskalasie vra.
Die AU se voorsitter, Mahmoud Ali Youssouf, het gewaarsku dat verdere eskalasie globale onstabiliteit kan vererger, met ernstige implikasies vir energie-, voedsel- en ekonomiese sekerheid in Afrika. Suid-Afrika, as ’n leidende stem in die AU, moet nou navigeer tussen sy Brics-verpligtinge en druk van Westerse bondgenote.
