Die landbousektor in die Wes-Kaap beleef ’n bloeitydperk ten spyte van president Donald Trump se buitensporige handelstariewe wat veral uitvoergerigte boerderye hard tref.
Die Wes-Kaap se landbousektor het in die tweede kwartaal van 2025 (April tot Junie) ’n indrukwekkende jaar-tot-jaar-groei van 14% bereik. Hierdie groei, wat deur amptelike verslae bevestig word, beklemtoon die veerkragtigheid van die provinsie se boere en werkers te midde van globale handelsdruk en plaaslike uitdagings.
The Western Cape’s agricultural sector has delivered a standout performance in the second quarter of 2025, recording a 14% year-on-year increase - despite US president Donald Trump slapping South Africa with 30% tariffs.#news #WesternCape #agriculture #growth #DonaldTrump… pic.twitter.com/bl9GglKp3f
— IOL News (@IOL) September 17, 2025
Tog waarsku kundiges dat die VSA se 30%-tariewe, wat sedert 1 Augustus 2025 in werking is, langtermyngevolge kan hê, insluitend massiewe werksverliese en hoër koste vir verbruikers.
Die Wes-Kaapse minister van landbou, ekonomiese ontwikkeling en toerisme, Ivan Meyer, het die positiewe prestasie van die provinsie se landbousektor verwelkom, soos weerspieël in die landbou-ekonomiese kwartaalverslag vir die tweede kwartaal van 2025.
Hy sê in ’n verklaring dit is ’n bewys van die harde werk van die provinsie se landbouers. Dit strook met die provinsie se Growth for Jobs-strategie, wat mik na jaarlikse ekonomiese groei van 4 tot 6% en 600 000 nuwe werksgeleenthede teen 2035. Meyer sê landbou bly ’n hoeksteen van die Wes-Kaap se ekonomie.
Die verslag bied ’n oorsig van die ekonomiese prestasie in die Wes-Kaap, met ’n fokus op die landbousektor, en word toegelig deur die nasionale en subnasionale ekonomiese-prestasie-statistieke vir die tweede kwartaal van 2025 wat verlede week deur Statistieke Suid-Afrika (Stats SA) vrygestel is.
Volgens die verslag het die Wes-Kaapse ekonomie met 0,7% kwartaal tot kwartaal en 1,3% jaar tot jaar gegroei, met landbou wat ’n beduidende bydrae tot hierdie groei gelewer het. Die landbousektor het 4,7% van die provinsiale ekonomie uitgemaak en ’n robuuste groei van 2,5% kwartaal tot kwartaal en ’n indrukwekkende toename van 14% jaar op jaar aangeteken.
Die Wes-Kaap dra konsekwent 20% by tot Suid-Afrika se nasionale bruto toegevoegde waarde (BTW) in landbou, danksy sy gunstige klimaat, gevorderde besproeiingsinfrastruktuur en fokus op uitvoere. In die eerste helfte van 2025 het die provinsie rekorduitvoere bereik, met meer as 50% van Suid-Afrika se nasionale landbou-uitvoere wat hiervandaan kom.
Die groei word hoofsaaklik gedryf deur die aanplant van gewasse wat nasionaal R44 miljard in bruto plaasinkomste gegenereer het. Sitrus, groente en sagtevrugte (soos appels en pere) het die voortou geneem.
Hierdie sukses kom egter te midde van ernstige uitdagings. Die sektor het nasionaal ongeveer 24 000 werksgeleenthede in die tweede kwartaal verloor weens seisoenale patrone, hoewel die Wes-Kaap se werkloosheidsyfer van 21,1% laer is as die nasionale 33,2%.
Plaaslike probleme soos kragonderbrekings, misdaad en swak munisipale dienslewering dra by tot die druk, maar die grootste bedreiging kom van buite, naamlik die VSA se handelsoorlog.
Onder president Donald Trump se bestraffendetariefbeleid wat op 2 April 2025 aangekondig is, is ’n basiese 10%-tarief op alle invoere ingestel, maar vir Suid-Afrika het dit vanaf 1 Augustus tot 30% gestyg .
Dit ondermyn die African Growth and Opportunity Act (Agoa), wat Suid-Afrika tot 30 September 2025 tariefvrye toegang tot die VSA-mark gegee het vir meer as 6 000 produkte, insluitend landbougoedere. Die VSA beskou Suid-Afrika se uitvoere as ’n bedreiging vir hul handelstekort, al vul seisoenale vrugte uit die Wes-Kaap gapings in die Amerikaanse mark.
Die impak op die Wes-Kaap is veral erg, aangesien die VSA ongeveer 8% van die provinsie se landbou-uitvoere neem, ter waarde van R16,2 miljard in 2024. Die tariewe tref veral kernsektore soos sitrus, tafeldruiwe, makadamianeute en wyn. In die tweede kwartaal het uitvoere na die VSA met 26% gestyg weens goeie oeste en tydelike opskortings, maar toekomstige uitvoere staar nou ’n bedreiging in die gesig.
Die Citrus Growers’ Association (CGA) waarsku dat 35 000 werksgeleenthede in sitrus alleen, veral in gebiede soos Citrusdal, in gevaar is, aangesien die 30%-tarief Suid-Afrikaanse produkte nie mededingend genoeg maak teenoor mededingers uit Peru, Chili en Australië nie.
