Beladen huis
Christien Brinkgreve
Memoir
Amsterdam / Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact
Januari 2025
174 blz.
Emeritus hoogleraar Christien Brinkgreve was 72 toen haar echtgenoot, de befaamde journalist Arend Jan Heerma van Voss in februari 2022 overleed. Met zijn dood kwam een einde aan ruim 40 jaar samen en steeds meer apart leven.
- Beladen huis biedt zicht op een openhartige zoektocht met veel zelfreflectie naar wel en wee van de relatie.
- Goed geschreven, zeer persoonlijk relaas over een intensieve worsteling.
- Hoe kon zij zich als hoogleraar vrouwenstudies zo tekort kon doen in haar relatie met A?
- Bondige verwijzingen naar uiteenlopende schrijvers en dichters, o.a. Lisa Appignanesi, Julian Barnes, Annie Ernaux, John Fosse, David Grossman, Judith Herzberg, Hilary Mantel, Deborah Levy, Rutger Kopland, Julia Schoch, Vasalis, Virginia Woolf.
- Opvallend afwezig is de roman Geen vaarwel vandaag van Daan Heerma van Voss.
Opmerkelijke passages
- Na de begrafenis volgde een ontvangst thuis: “Die speciale stemming na een begrafenis: van honger en emoties, van herinneringen en weerzien.” (7)
- Het huis: “Het zien en erlangs kijken: het was niet dat de schellen me van de ogen vielen. Het huis toonde zich onbarmhartig nu ik de ruimte voelde om echt te kijken. Zoals het lichaam spreekt als je goed luistert, zo sprak ook het huis: het maakte zichtbaar hoe ons huwelijk zich had ontwikkeld tot aparte levens. Ik moest in gesprek met het huis om me weer op mijn plaats te voelen.” (11)
- “De ziel van het huis is beschadigd geraakt, er moet reparatiewerk verricht worden, aan het huis, aan mij. Aan onze relatie, want ook die moet geheeld worden, ik wil weer terugkrijgen hoe wij ooit hier begonnen, hoe hij was, hoe wij waren.” (15)
- De boekenkasten. “Elke verdere plank brengt me dichter bij hem, naar een leven van voor mijn tijd waarin ik een blauwdruk herken van zijn verdere leven, naar latere jaren die we samen doorbrachten.” (16)
- “Welk verhaal wil ik creëren, wat zal de boventoon zijn? (...) Het is een vormgeving aan de rouw, vanuit een diepe behoefte om orde te brengen in de verwarrende ervaringen van liefde en verwijdering, en van mijn gesplitste leven.” (61)
- “Een boos boek zou ongepast zijn, en niet echt interessant. Het is ook niet mijn overheersende gevoel: de verwondering heeft het inmiddels gewonnen van het verwijt, de compassie overstemt de woede.” (64)
- “Mannen – hinderlijk generaliserend gezegd – nemen, en krijgen, meer ruimte ook om hun beschadigingen uit te leven. Alsof ze meer recht hebben op begrip, meeleven, op het aanpassen van de ander om in hun noden te voorzien. De empathiekloof is misschien nog hardnekkiger dan de loonkloof. Het is subtieler dan onderdrukking van de een door de ander – de taal is ontoereikend. Het is een patroon dat door beiden in stand wordt gehouden, dat lang onzichtbaar kan blijven, maar waarin de machtsverschillen zich wel openbaren.” (75–76)
- “Met zijn pensioen stortte het broze bouwwerk in. En versterkte ik mijn vluchtplekken. (...) hij verwijt haar zijn eenzaamheid.” (145)
- “‘Maar waarom gebleven? Veel was al helder toen, gevoeld, gezien, verwoord, al zo lang geleden.’ Was het de hoop op verandering, (...) mijn vermogen opzij te springen en pijnlijke dingen weg te werken? Het vastpakken van al het goede dat mij ook ten deel viel? De boodschappen van het ouderlijk huis: je moet voor elkaar zorgen en er iets van maken.” (147)
- “(...) gevangen in zichzelf en elkaar”. (148)
- “(...) de stagnatie in onze relatie heeft ook de beelden van kleur en beweging beroofd.” (149)
- “Ik ga mij ergeren over mijn eigen weerloosheid. Ik voel nu de ruimte om me lastige vragen te stellen. Of nee, ik voel nu pas de ruimte om langer om de antwoorden na te denken. Deze worden vollediger. De troost van het inzicht.” (156)
- Kierkegaard: “Durven is even je evenwicht verliezen, niet durven is jezelf verliezen.” (167)
Lees ook:
Leesimpressie: Geen vaarwel vandaag door Daan Heerma van Voss
