Een woord voor
Eva Meijer
Roman
Amsterdam: Cossee
2026
313 blz.
Achteloos is het eerste woord dat verdwijnt. Niemand heeft het door. Vervolgens verdwijnen steeds meer woorden. Archaïsch, ekster, neuken, geld, korreltje, kraaien. Eerder verdwenen o.a. grykel, densen, nachter. (28)
- Dit is een roman waarin het Nederlands op mysterieuze wijze langzaam, maar zeker, verdwijnt en wordt vervangen door het Engels. Hoe reageren de overheid, de wetenschap, dichters en schrijvers?
- Boeiende invalshoek, met serieuze en speelse ondertonen, al zou een wat bondiger versie mij meer aanspreken.
Opmerkelijke passages
- “Je moet altijd onderzoeken wat het verdwijnen en verschijnen van woorden laat zien over ons mensbeeld en onze cultuur. Woorden krijgen hun betekenis in grotere structuren. We leven nu in een samenleving waarin alles verwoord wordt in termen van winst en verlies. Denk bijvoorbeeld aan het produceren van kennis, dat is een fabrieksmanier om over leren en weten te spreken. Dit soort woorden leiden tot vervlakking – tot gerichtheid op snelle oplossingen in plaats van het begrijpen van problemen, en op antwoorden in plaats van vragen. Terwijl het antwoord nooit zo interessant is als de vraag.” (29)
- “In de afgelopen jaren is Nederland steeds meer naar rechts opgeschoven. Extreemrechts, zeggen sommigen, goed rechts, zeggen anderen. Maar niemand kan eromheen dat woorden voor vluchtelingen, vreemdelingen, andersdandewittemain-streamdenkenden, andersdandewittemainstreamlevenden, andersdandewittemainstreamgekleurden, anders dan de wittemainstreamreligieuzen die twintig jaar geleden als racistisch, xenofoob, niet beleefd en/of stuitend werden ervaren nu heel gewoon zijn. Mensen leren van politici dat het normaal is om zo te spreken en te denken, en zo is het land een vicieuze cirkel binnengestapt die steeds kleiner wordt, zodat er steeds meer mensen uit vallen.” (30)
- Nieuwe woorden: winterwee – zoiets als heimwee, maar dan naar de koude winters van vroeger; mensdenken, soortnarcisme, verwortelen, bodemzorg. (36)
- “Mijn leven bestaat uit woorden. Ik ben dichter, het is mijn taak om de woorden te vinden die vangen wat onzichtbaar blijft als je alleen beschrijft. (..) Taal verbindt en scheidt ons in dezelfde beweging.” (43–45)
- “Alle talen hebben natuurlijk hun eigen poëtische vermogen. Maar het Nederlands is net zo vlak als de weilanden en de openheid van de lucht daarboven is moeilijk te beschrijven.” (46)
- “Het woord liefde zegt niets over de liefde, het woord dood niets over de dood, dat zijn afdekwoorden voor de fantasielozen.” (54)
- “Sneu was het sneuste woord dat er bestond.” (121)
- “Het woord potsierlijk raakt verloren. Een haast perfect woord omdat het uitbeeldt wat het betekent. Het is een absurde combinatie van pot, een mal en hoekig woord, en sierlijk, zo elegant en fijntjes.” (125)
- “Nederland is een land van koopvaarders en ondernemers, van vissers en boeren, van bedrijfsleiders en ambtenaren, van hardwerkende burgers. Een land waar het draait om de productie, opbrengst, winst, productiviteit en arbeid. (...) veel van de letterclusters omtrent arbeid waren al in het Engels – we moeten onze deadlines halen en onze targets en onze goals, we hebben een meeting, we werken fulltime, kon je ook naar de briefing, en de teambuilding en de brainstorm, ben je goed in multitasken, hoe zit het met de feedback en de back-up, denk je out of the box, misschien kun je beter de customer service vragen, nee, zij is tegenwoordig de CEO, mij heeft volgende week een workshop, laten we een designer inhuren voor die pitch, je bent trending, asap, bel jij de sponsors, give me a break.” (185–186)
- “... onze conditie wordt volgens Hannah Arendt gekenmerkt door het vermogen tot.” (223)
