Zwarte zomer
Tea Tupajic
Vertaald door Karina van Santen
Z.pl.: Koppernik
2025
102 blz.
Veelzeggend in weinig woorden.
Arnon Grunberg: “Wie wil weten wat Srebrenica was, wie wil weten wat oorlog is, wie Nederland iets beter wil begrijpen kan niet om dit boek heen.”
Film- en theaterregisseur Tupajic sprak met meer dan honderd Dutchbat-veteranen over hun ervaringen in Srebrenica, waar in de zomer van 1995 bijna 8400 Bosnische moslimmannen en jongens werden vermoord. Bij de VN-operatie kwamen twee Dutchbatters om. In dit boek “rijgt ze de verhalen van zes veteranen aaneen tot een aangrijpend meerstemmig koor waarin slachtoffers, daders en helden in elkaar overlopen.”
Opmerkelijke passages
- De plaatselijke bevolking mocht niet worden behandeld in de compound. “Alles moest bewaard worden voor mogelijke gewonde Nederlandse soldaten.” (30)
- “Onze compound zat vol vluchtelingen. We konden vijfduizend mensen toelaten in de hal, buiten de hal waren nog eens twintigduizend mensen.” (31)
- “Ik dacht altijd dat het grootste deel van mijn familie, degenen die nog leven, de oorlog had overleefd. Maar later realiseerde ik me dat mijn pijn eigenlijk is dat we geen van allen ooit de oorlog hebben overleefd. Niemand overleeft ooit de oorlog.” (94)
- “‘Wat een verschrikking. Ik tel levens. Twee voor jullie, 8400 voor ons.’ (...) Toen de Serviërs de enclave aanvielen en jullie leven in gevaar was, kwam iedereen op de been. Er waren noodvergaderingen, onderhandelingen, telefoongesprekken. Maar toen wij doodgingen, pakte niemand de telefoon. Voor jullie trucks en vliegtuigen, voedselkonvooien, bloedvoorraden, dokters en therapeuten. Voor ons niets. Maar het is ook waar dat de oorlog nooit afgelopen is, dat niemand hem ooit werkelijk overleeft.” (98)
