Dood en levend
Zadie Smith
Essays
Oorspronkelijke titel: Dead and Alive (2025)
Vertaald door Gerda Baardman, Nicolette Hoekmeijer, Frank Lekens, Kitty Pouwels en Tjadine Stheeman
Amsterdam: Prometheus
2025
320 blz.
Bundel met dertig zeer gevarieerde en veelomvattende teksten waarvan een deel zeer boeiend is. Veelal scherpe analyses gepubliceerd of uitgesproken in de periode 2018–2025. Acht artikelen verschenen in de New York Review of Books, zes in de New Yorker.
- Betrokken en veelal persoonlijke teksten, met veel aandacht voor de positie van vrouwen. Veel bijdragen over kunst, literatuur en dekolonisatie.
- Ook veel autobiografische passages.
- Over boeken: “Ik leefde erin en zij leefden in mij.” (72)
- Iets meer toelichting was in sommige artikelen zinvol geweest. “King Carter slikte geen molly, hij rockte zijn Tom Ford; King Michael dabt niet, hij vossi-bopt.” (67)
Beschouwen
- Frantz Fanon “droomde van een revolutionair humanisme, zonder superioriteits-denken of assimilatiedwang, waarin de binaire logica van dominant/onderdanig eindelijk voorgoed en volledig ontmanteld is en waarin het recht van ieder mens op waardigheid erkend wordt. Dát is dekolonisatie.” (50)
II Bezinnen
- Enige overpeinzingen over gemediatiseerde tijd. (105–125)
- Verwijzing naar bevrijding vader in Bergen-Belsen en opgroeien moeder in Jamaicaans gehucht. (108).
- Over de dubbele diefstal: hoe het publieke persoonlijk is geworden en het persoonlijke publiek. (115;118).
- Over opgroeien jongens en meisjes. (118–120)
III Herbezinnen
- Zwart Engeland. Voorwoord bij heruitgave Gretchen Gerzina, Black England (2022). (129–138)
- “In 1596 waren er zoveel zwarte mensen in Engeland dat koningin Elizabeth I een edict uitvaardigde waarin hun vertrek geëist werd.” (130)
- Zwart Manhattan. Voorwoord bij heruitgave James Weldon Johnson, Black Manhattan (1930). (1939–1944)
- Dienstbevel van Amerikaanse autoriteiten voor Franse officieren gedurende de Eerste Wereldoorlog over omgang met Afrikaans-Amerikaanse soldaten. “We moeten niet met ze eten, geen handen schudden, met ze proberen te praten of buiten het kader van de militaire dienst bijeen te komen. (...) We moeten de zwarte Amerikaanse soldaten niet te hoog prijzen, met name niet in de nabijheid van (blanke) Amerikanen. (...) Zorg dat u voorkomt dat de oorspronkelijke bevolking van het kampement de negers ‘bederft’.” (143)
- Toespraak voor Extinction Rebellion (2023). (169–173)
- Sjibbolet. (2024)
- Over Israël-Palestina. (182–189)
- “Ik vind dat mijn persoonlijke standpunten in dit essay geen enkel gewicht in de schaal leggen. Het enige wat in dit essay enig gewicht heeft, zijn de doden.” (188)
- De droom van de gestrekte arm (190–202)
- Jonge Duitse journaliste Charlotte Beradt (joods & communistisch) tekende in de jaren dertig dromen op van tijdgenoten: Das Dritte Reich des Traums. Ze was bevriend met Hannah Arendt.
IV Rouwen
- Het omgekeerde van magisch denken: over Didion. (211–216)
- Dochters van Toni. Over Toni Morrison. (217–220)
- Schrijver tot in zijn tenen: over Philip Roth. (221–223)
- Martin Amis: de enige levende schrijver van Engeland. Toespraak bij herdenkingsdienst voor Amis. (224–227)
- Wat er in haar hoofd zat: herinneringen aan Hilary Mantel. (228–238)
V Opbiechten
- Het domein van het onuitgesprokene. (241–249)
- Over de multiculturele samenleving.
- “De kracht van fictie schuilt volgens mij in de betrekkelijke machteloosheid ervan. Het vermogen van fictie om met ons te dollen, ons te prikkelen, te provoceren, uit te dagen en ons zelfs van gedachten te doen veranderen zonder uiteindelijk ooit in staat te zijn onze gedachten ergens toe te dwingen.” (268)
- “Elk nieuw boek vormt voor mij zijn eigen leerproces, en alle regels die je voor jezelf ontwikkelt voor het maken van een stoel kunnen niet zonder meer worden toegepast op het maken van een tafel. Want zo zie ik mijn boeken: als een stoel, een tafel, een kandelaar, een afrokam, een klok, een viool enzovoort.” (278)
- Over James Baldwin (284–290; 296)
Lees ook:
Leesimpressie: Anatomie van het atelier door William Kentridge
