Zwarte pracht, cultuur uit de voormalige Nederlandse koloniën
Michiel van Kempen
Amsterdam: Uitgeverij Van Oorschot
2025
519 blz.
Veelomvattende gevarieerde bundel van een gepassioneerd verzamelaar en betrokken wetenschapper. Persoonlijke ervaringen ontbreken niet.
- Uitnodigende lectuur.
- Met veel fraaie kleurrijke afbeeldingen.
- 66 artikelen over cultuur, taal en literatuur, muziek, beeldende kunst, architectuur en film.
- Nadruk ligt op Suriname, de Antillen en Indië, maar ook aandacht voor o.a. Congo, Mauritius, Kaapverdië, India, Haïti.
- Een enkele keer wat encyclopedisch, doorgaans goed leesbaar.
Opmerkelijke passages
- Samenvatting inhoud. (13–15)
- Grondrechten. De Inheemse mars der vergetenen. (18–24)
- Inheemsen (34-40)
- “Aan de waarheid van mythes kan niet getwijfeld worden. Ze zijn groter dan de waarheid. Ze vertellen over de oorsprong der dingen, ze verklaren het onverklaarbare.” (41)
- Animisme zit verrassend dicht aan tegen de iconografie van het christendom.” (57)
- Over winti. (59)
- Sint Eustatius. Hoe een eiland rees naar het wereldtoneel en weer verdween. (61–64)
- Slavernij. Slaaf gehangen aan een haak. (65-72)
- “Het zijn vooral niet-Nederlanders geweest die de slavernij in de Nederlandse koloniën hebben aangeklaagd.” (65)
- Stedman, Ashetu, Slory.
- Slavernij. Een voetboei die vragen oproept. (73–76)
- Slavernij herdenken. (90–100)
- Arion (93)
- De Kom / Helman (95–98)
- Medardo de Marchena (97).
- “Misschien zou een jaarlijks terugkerende watapana een idee zijn, een openbare geseling, op de Amsterdamse Dam voor een publieke figuur die dat jaar de domste opmerking over een voormalige kolonie van Nederland heeft gemaakt.” (99)
- Afrikanisme. What is Africa to me. (131–142)
- Polemiek. Hermans versus Helman. (156–160)
- Michaël Slory. (170–174)
- Congo. In de brousse van de Nederlandstalige Congo-literatuur. (175–179)
- Over Luc Renders, Koloniseren om te beschaven.
- Tip Marugg (180–186)
- Boeli van Leeuwen (187–191)
- Shrinivási (215–219)
- Jit Narain (227–234)
- Cándani (235–239)
- Roline Redmond (250–251)
- Jan Brokken (255–256)
- Bea Vianen (273–276)
- Raciale terminologie: zoutwaterneger, mulat, mesties, quadroon, karboeger, kasties, octroon, kastiso, poesties, sambo, moerato, blaka sneysi, dogla. (224)
- Kunstonderwijs. De beknelling van Nola Hatterman. (257–262)
- Surinaams Nederlands (277–284)
- Edgar Cairo, Marylin Simons, Ruth San A Jong (279)
- Hans Faverey (280–284)
- Kaapverdië (293–298)
- Anansi (299–303)
- Frank Martinus Arion (305–309)
- Chinezen (314–320)
- Aanwezigheid in de Surinaamse literatuur zeer beperkt.
- Vrouwelijk schrijven. De moed de pen ter hand te nemen. (338–344)
- Telling boektitels 1986–2015: 86 procent vrouwen, 13 procent mannen, 1 procent onbekend. (343)
- Hugo Pos (351–358)
- Diana Lebacs (377–383)
- Inheems Nederlands. (392)
- “Cairo verbeeldde eerst en vooral het leven van de Afro-mens, in wie hij heel het verdriet van de gekoloniseerde mens besloten zag.” (394)
- Traditie en verwantschap. De sterke schouders van Astrid Roemer. (397–400)
- Bijlmerramp (301–404)
- “Er was veel anonimiteit en te weinig lulligheid en te weinig lulligheid leidt tot te veel criminaliteit.” (403)
- “Suriname is groots in zijn vermogen tot zwelgen, en dat trekt bijbehorende commercanten aan.” (407)
- Surinaams spreekwoord: Traman buku dangra fu leisi – het is duister lezen in andermans boeken. (413)
- Erotiek. Spetterende seks en een boze zeemeermin. (414–424)
- Ramón Sender: “Pastoors zijn de enige mensen die door iedereen met vader worden aangesproken, behalve door hun zoons, die hen oom noemen.” (417)
- “Hij had constant een stijf fluitje. Het fluitje wordt in Rappa's vierde boek eindeloos gevarieerd.”
- Dertig aanduidingen. (422)
- Boekhandel. Bloei en verval. (425–432)
- Milieu. De mens in het beest. (433–439)
- “De titel Zwarte pracht verwijst naar die andere werkelijkheid, niet naar de kleur zwart.” (463)
- Aanbevolen literatuur, thematisch geordend. (465–498)
