Ik ben geen mango, ik ben een mens
Babah Tarawally
De ziel van ubuntu
Utrecht: Ten Have
Juni 2026
158 blz.
Verhalende zoektocht naar de kern van menselijkheid. Zeer aansprekende en vitale teksten. Bijzonder goed geschreven. Rake typeringen van contrasten tussen leven in West-Afrika en Nederland.
Opmerkelijke passages
- “Dertig jaar leven in Nederland heeft mij veranderd in een zebra, een wezen met witte en zwarte strepen. In dat gestreepte lichaam schuilt mijn overlevingskunst: ik val niet op, maar ik verdwijn ook niet. Mijn strepen beschermen me tegen de jagers, tegen oordelen en hokjes. Ik dans tussen twee werelden: de ene is een wereld van wind en vrijheid, de andere van muren en regels. (…) Soms dacht ik dat de mensen in het Westen geen ziel hadden, maar ik weet nu: de ziel is er. Ze is alleen bedekt.” (7)
- “Dit boek is ubuntu in verhalen.” (8)
- Over ubuntu en Anansi, de Spin. (12)
- Zeven lange jaren wachten op een verblijfsvergunning. (16)
- “Ik danste een dans tussen ik en wij. (...) migreren is geen loskomen, het is meedragen. Je draagt je familie, je dorp, je wortels met je mee, die laten we nooit los. Een stamboom buigt, maar breekt niet.” (16–17)
- Oma in Sierra Leone gaf bijna alle kleren van kleinkind weg aan mensen die ze harder nodig hadden. (18)
- “Ik had een Nederlands paspoort, dat grenzen opende, maar geen harten.” (21)
- “Nederland leerde mij dat alles gemeten wordt met een liniaal van witheid.” (32)
- Na 17 jaar nog steeds migrant. (32)
- “In de jaren die ik in Nederland doorbracht, zag ik het masker van beschaving langzaam afglijden. Waar racisme vroeger fluisterend werd beleden, wordt het nu openlijk gevierd. Wat ooit subtiel was, is nu schaamteloos. Haat is salonfähig geworden. Daardoor voel ik dat Nederland niet mijn thuis is, maar ook dat het land dat ik ontvluchtte, niet meer het thuis is dat ik ooit kende.” (34)
- “Musu was het type vrouw dat liever gezien wordt dan alleen bekeken.” (38)
- “Mijn opa was niet zomaar een man; hij droeg het gewicht van woorden en het vertrouwen van zijn mensen.” (50)
- “Mijn vader, Alhaji Alie (...) was een man wiens aanwezigheid een ruimte vulde nog vóór zijn stem dat deed, groot, breedgeschouderd, met een buik die trots voor hem uitging. (…) Wanneer hij liep, sloegen zijn stappen het ritme van vastberadenheid.” (55)
- “Op dat moment was de wereld heel. De thee was zoet, de ochtend mild, en de bamboebank droeg het gewicht van vriendschap en herinnering.” (57)
- Europa: “de mensen leefden dicht op elkaar, maar toch ver van elkaar verwijderd. De muren waren dun, maar de stiltes dik.” (58)
- Over een land “dat je wel ópvangt, maar niet óntvangt.” (58)
- “Stilte is de ergste vorm van afstand.” (59)
- Over het asielzoekerscentrum “waar ik leerde zwijgen in een taal die ik nog niet sprak.” (59)
- Verandering komt niet als gast. Ze komt als een vreemdeling die je dwingt haar taal te leren. In Nederland voelde ik me lang getolereerd, maar niet gekend. (...) Wij zijn geen eilanden. Wij zijn oevers van dezelfde rivier. In Nederland leerde ik vragen stellen. Aan mezelf. Aan de ander.” (106)
- “We maakten allebei de sprong van het westen, het land waar je zelfs je hamster kunt verzekeren, naar Sierra Leone, waar je al blij mag zijn als je auto de dag overleeft. (...) Garagehouder: “Meneer, uw benzinepomp heeft malaria. En de airco is ook besmet. (...) Deze auto komt uit Europa. Hij heeft nog een jetlag.” (128)
- Garage als wachtruimte voor orgaandonatie. (129)
- Verschil Sierra Leone Nederland: daar is zekerheid verzekerd, hier is onzekerheid een kunst.” (129)
- “In Nederland ben je gevangen in orde. In Sierra Leone ben je vrij in chaos.” (131)
- “In het Westen dragen kinderen de kroon. Daar is de toekomst koning en het verleden slechts een voetnoot.” (141)
- “Sterven is in Nederland niet slecht geregeld, integendeel, eerder te goed. De dood krijgt meer aandacht dan het leven zelf. Waar in Afrika mensen worden herinnerd om hoe ze hun dagen hebben geleefd, wordt in Europa vooral nagedacht over hoe ze hun einde zullen vormgeven.” (141)
- Man / vrouw Sierra Leone: “Onthoud: Vrouwen worden verliefd op wat ze horen, mannen op wat ze zien.” (147–148)
- Anansi: over het rijk van ieder voor zich. “Waar je opgevangen wordt maar niet ontvangen.” (153)
Lees ook:
Leesimpressie: Tussen kogels en dromen door Malik Khero Jirdo
