Fascisme en populisme: Mussolini nu
Antonio Scurati
Oorspronkelijke titel: Fascismo e populismo (2023)
Vertaald uit Italiaans door Jan van der Haar
Amsterdam: Uitgeverij Podium
2024
91 blz.
Glashelder, goed geschreven betoog over fascisme, populisme en democratie. De tekst is gebaseerd op Scurati’s rede op de Rencontres internationales de Genève in 2022.
Opmerkelijke passages
- “De geschiedenis is nooit eens en voor al geschreven, de geschiedenis is altijd vechten om de geschiedenis. De geschiedenis zijn wij.” (12)
- Vergangenheitsbewältigung: “overwinning op het verleden”. “In het Italiaans bestaat een vergelijkbare uitdrukking niet. De reden is volgens mij dat dat overwinningsproces op het verleden, ofschoon in gang gezet, nooit is voltrokken.” (23)
- “Geweld zal altijd ten grondslag liggen aan het fascisme. (...) Geweld, het alfa en omega van het fascisme.” (39–40)
- 1919: Verkiezingen. “De fascisten stellen zich bij de democratische verkiezingen kandidaat met een lijst waarvan het verkiezings-symbool een handgranaat was die de aanvalstroepen gebruikten tijdens de Eerste Wereldoorlog.” (43)
- Verkiezingsuitslag. “Een ramp, een verpletterende nederlaag.” 4657 stemmen in heel Italië. De lijsttrekker krijgt slechts 2427 voorkeursstemmen.” (43)
- “Populisme is een vaag, algemeen, vaak niet precies, soms dubbelzinnig gebruikt woord; een woordamulet waar je naar grijpt om taal te bezweren, als je tegenover een ongrijpbaar verontrustende, schimmig dreigende realiteit staat.” (53)
- Autoritaire personalisatie (54–60); anti-parlementaire polemiek (60–63); leiden door te volgen (64–68); politiek van angst (68–72); angst omzetten in haat (73–74); het moderne leven simplificeren (74–77); met het lichaam tot het lichaam communiceren. (77–81)
- Verraad: “In de loop van enkele jaren verried Benito Mussolini iedereen: de pacifisten, de socialisten, de republikeinen, D'Annunzio die hem had geïnspireerd, de liberalen van Giolitti die hem naar het parlement hadden geleid, de knokploeg-kameraden uit het begin die met knuppels de weg voor hem hadden geëffend. Maar bovenal verried hij zichzelf door de man te worden die hij als jongen had gehaat.” (67)
- “Aan de oorsprong en in het middelpunt van alles staat angst.” (69).
- Eén politieke hartstocht machtiger dan hoop: angst. (70)
- Over angst omzetten in haat. Buitenlanders haten. (73–74; 75–77)
- “Alles is te herleiden tot één probleem. Dat ene probleem is terug te brengen tot één vijand.
- Die vijand wordt herkend in een buitenlander, een buitenlandse indringer. De buitenlandse indringer kan dood. Probleem opgelost.” (75–76)
Lees ook:
When the stick becomes a slogan: Zulu cultural weapons and the politics of theatre
Black African migrants are not the reason South Africa is broken
