De Kaapkolonie: van VOC-verversingsstation naar exploitatie- en strafkolonie
Ad Aarts
Proefschrift Universiteit Utrecht. Maart 2023.
337 blz.
[Uitgave in eigen beheer]
Grondige studie over de economische betekenis van de Kaap voor de VOC en over slavernij. Welke goederen importeerde en exporteerde de Kaap? Nadruk ligt op de periode 1700–1795. Traditionele beeld waarbij de Kaap vooral als verversingsstation voor passerende schepen werd gezien is achterhaald. (15–16).
Indeling proefschrift (18–19)
- Hoofdstuk 4 biedt analyse van het ontstaan van de slavernij in de Kaapkolonie en beschrijving van het VOC-beleid. (101–136)
- Hoofdstuk 5 gaat over omvang, herkomst en achtergrond van veroordeelden en bannelingen vanuit het huidige Indonesië en Sri Lanka en de functie van de Kaap als strafkolonie. (139–163)
- Feitelijke analyse beheerst de schrijfstijl. Wat meer individuele portretten zou leesbaarheid bevorderd hebben. Enkele fraaie begrippen zoals “het snauwscheepje de Postiljon”. (87)
- Over de export van tarwe en wijn naar Azië. (64–71; 167)
- Over de voorkeur van de Nederlandse gemeenschap in Batavia voor vaderlandse etenswaren. (71)
- Slavernij in de Kaapprovincie: censusgegevens: van ongeveer 1000 slaven in 1700 naar ca. 15.000 in 1793. (107; 135)
- Import van Europese boerenknechten geen optie, omdat de weinige boerenknechten aan de Kaap veel overlast veroorzaakten vanwege de goedkope drank. (110)
- 27 slavenexpedities naar Madagaskar (112–119)
- Mortaliteitspercentage 12,5 procent. (118)
- Slavenexpedities naar Oost-Afrika & Zanzibar. (119–121)
- Particuliere handel in slaven voornamelijk uit Azië. Ongeveer 35.000. (124–128)
- Slavenhandel door buitenlandse schepen (128–130)
- Robert Shell: totaal aantal ingevoerde slaven van 1652–1808: 62.694. (135)
- Deportaties naar de Kaap 1700–1794: een kleine 1.800 personen. (142)
- Licht en zware straffen. Voor relatief lichte vergrijpen werden naar onze maatstaven zware straffen opgelegd: 25 jaar dwangarbeid voor inbraak en straffen van 10 tot 15 jaar voor diefstal waren gewoon. Matroos Martin de Wilde kreeg 25 jaar dwangarbeid voor het stelen van buskruit uit de VOC-magazijnen. (147)
- Achtergrond ballingen (151–159): moslims (152–154); veroordeelde en verbannen vrouwen (159–160).
- Robbeneiland in de 18e eeuw. (160–162).
- “Slaven vormden dan ook de motor van de Kaapse economie, zeker in de achttiende eeuw.” (169)
- Bijlage 2. Reis van de Drie Heuvelen, zaterdag 19 mei – zaterdag 17 december 1753.
- Dagregister reis naar Madagaskar met overzicht aangekochte slaven. (186–199) Slavenopstand. (191–192)
- Bijlage 4. Lijst van veroordeelden en bannelingen. (202–317)
- Waarom zou Jan Kelderkop uit Utrecht in 1741 veroordeeld zijn tot 10 jaar dwangarbeid aan de ketting? (220)
Lees ook:
Leesimpressie: Staat & slavernij door Rose Mary Allen (et al)
