Het land achter de zee: Migranten na de Holocaust in detentiekampen op Cyprus, de reis van Emile Pimentel
Frans Blom en Vivian Beekman
Amsterdam / Antwerpen: Querido Facto
2024
358 blz.
Gedegen overzicht van de moeizame naoorlogse tocht naar Israël van de Joodse Amsterdammer Emile Pimentel (1923–1988), “een van de 50.000 Europese Joden die op het eiland in de Middellandse Zee hebben vastgezeten in detentiekampen.” (11)
- Biografie en bredere context.
- Voorgeschiedenis krijgt vrij veel aandacht, aandacht voor Pimentels leven in Israël is wat mager. Met tamelijk veel illustraties.
Opmerkelijke passages
- Korte beschrijving van het Engelse beleid mbt Palestina vanaf de jaren 30 en de Alia Alef, de legale migratie naar Palestina, die beperkt was tot 1500 personen per maand (111–119).
- Stijging van aantal Joden van 5 naar bijna 30 procent in decennium voor de oorlog (115).
- Engelse plannen voor opdeling Palestina in Arabische en Joodse staat (1937) en migratie-beperkingen vanaf 1939 (116). Migrantenschepen en kustblokkade vanaf 1946 (122–127).
- “Van de ruim 50.000 illegale migranten op meer dan zestig tochten wisten slechts drieduizend mensen verdeeld over acht schepen uit handen van de Palestine Patrol te blijven en voet aan wal te zetten.” (124)
- Verwijzing naar I.F. Stone, Underground to Palestine (1978) (127).
- Engelse scenario’s voor Cyprus (129–131). “En zelfs werd eraan gedacht om de oorspronkelijke bevolking van Cyprus dat toen ook een Britse kolonie was, in haar geheel te deporteren naar Saloniki [Thessaloniki] om zo ruimte te scheppen voor een Joods eiland in de Middellandse Zee.” (129)
- “Waarom gingen ze nou eigenlijk naar Palestina: omdat ‘het land hen nodig had’ of ‘omdat zij het Land nodig hadden’?” (138)
- Vertrek vanuit de havenstad Sète met Hondurees vrachtschip – met nieuwe naam Theodor Herzl – na verbouwing was de capaciteit opgehoogd naar 1500 opvarenden; aan boord waren 2641 migranten (146).
- “De onderschepping van de Theodor Herzl is de geschiedenis ingegaan als de gewelddadigste actie die de Britten ooit tegen de migratie op zee hebben uitgevoerd.” (157)
- De totale opvangcapaciteit van de kampen op Cyprus was – toen de migranten de Theodor Herzl werden binnengebracht bijna 30.000 personen. “De dunbevolkte zuidoostpunt van het eiland was binnen een halfjaar tijd door de Britten omgebouwd tot het grootste en drukste detentiecentrum dat ooit in de Middellandse Zee heeft bestaan. In de loop der tijd zouden er meer dan 50.000 mensen binnenkomen.” (178)
- Naar schatting 60 procent waren overlevenden uit de vernietigingskampen (190).
- Over de verwantschap die Pimentel voelde met Camus : “autonomie van de ziel was wat Emile aansprak in zijn nieuwste literaire vrienden.” (222)
- Over Roland Holst, Slauerhoff, Ter Braak en Du Perron: “waarachtig te leven, jezelf zijn wát je ook bent, niet doen alsof.” (223)
- “Emile was los van alles en iedereen: “I don't belong to Palestine, to no country at all, to no people. I belong to life.” (227)
- “(…) praten over de terugweg naar het geluk”. (250)
- Dodi (229–246; 249–259; 274–298; 301).
- Relatie met Flora “Dodi” Roth (234–246), joodse vrouw geboren in Transsylvanië (1922), overlevende Auschwitz en Bergen–Belsen (240).
Lees ook:
Leesimpressie: Kofferverhalen door Karin Amatmoekrim, Abdelkader Benali en Adriaan van Dis
