Vertrek(punt)
Julian Barnes
Oorspronkelijke titel: Departure(s) (2026)
Vertaald door Jelle Noorman
Amsterdam / Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact
2026
192 blz.
Zeer aansprekende combinatie van herinneringen, autobiografische notities en over de wisselwerking tussen persoonlijke en maatschappelijke ontwikkelingen.
- Ontwapenende en betrokken zoektochten.
- Bijzonder uitnodigende lectuur.
- (Vooralsnog) laatste boek van de bijna 80-jarige auteur.
- Vertaling is goed leesbaar ondanks gebruik van vakterminologie (die toegelicht wordt), o.a. trepanaties (13) cryptomnesie (24) cryonisme (79).
- Veel verwijzingen naar andere schrijvers. Naast veel Proust, o.a. Martin Amis, Baudelaire, Emily Dickinson, T.S. Eliot, Flaubert, Theófile Gautier, Goethe, Jules de Goncourt, Christopher Hitchens, Dan Jacobson, Henry James, Kadare, Kerouac, Srthur Koestler, Philip Larkin, Mallarmé, Mauriac, Prosper Mérimée, V.S. Naipaul, Nietzsche, Rimbaud, George Sand, Dodie Smith, Toergenev, Tsjechov, John Updike, Edith Wharton, Oscar Wilde en Virginia Woolf.
Opmerkelijke passages
- “(...) mijn geheugen – de plek waar ontaarding en verfraaiing hand in hand gaan (…).” (9)
- “Ik ben nu halverwege de zeventig en zoals de meeste ouderen kan ik mezelf af en toe vervelen – waarmee ik bedoel dat ik steeds weer dezelfde gedachten en wapenfeiten, en vooral meningen, herkauw. (En zij die zichzelf nooit vervelen, die in gezelschap geen genoegen krijgen van hun eigen leven en hun eindeloos herhaalde anekdotes, zijn meestal de vervelendste mensen op aarde. Ook weer hoofdzakelijk mannen.)” (11)
- “Een gemiddeld brein zou 74 gigabite aan informatie per dag verwerken. Of anders gezegd: 70 000 gedachten.” (26)
- “Ik schrijf voornamelijk fictie, en daarvoor moet het leven eerst langzaam composteren voordat het in bruikbaar materiaal verandert, wat betekent dat ik op het moment zelf geen idee heb wat wel en wat niet tot potentiële fictie zal orden afgebroken.” (36)
- Studie in Oxford. Frans en Russisch; ingeruild voor filosofie en psychologie; opnieuw Frans. (39).
- Zestien procent van de studenten was vrouw, “dus dat betekende één vrouw op 6,25 mannen. Tijdens colleges en lezingen werd er veel besmuikt gestaard. Contacten met vrouwen was eenvoudiger voor wie beschikte over zelfvertrouwen, geld en een auto, en ik had dat allemaal niet.” (40)
- Over Jean en Stephen die dankzij de schrijver een relatie krijgen, die niet stand houdt, maar veertig jaar later opnieuw – weer met dank aan de schrijver – opbloeit. Over Jean: “We konden het goed met elkaar vinden, deels omdat ik min of meer erkende dat ze onbereikbaar was voor mij.” (46)
- “Ik houd al meer dan een halve eeuw een dagboek bij, en het is zoals alle dagboeken volledig onvolledig. (...) Ik ben nu bezig met deel 18. Als elke bladzijde rond de 450 woorden bevat, komt dat neer op ongeveer 777 000 woorden.” (71)
- Beheersbaar. Over beleven en overleven van kanker. (53–80)
- “Hoewel ik af en toe met zelf te doen heb, ben ik niet competitief als het om ziekte gaat.” (76)
- “Ze bedoelde dat ik een opportunist was als het om andermans leven ging. Maar zijn niet alle schrijvers dat in wezen? Althans in hun boeken.” (88)
- “'Hij heeft de vreemde eigenschap dat hij heel goed kijkt en nooit iets ziet. Typisch een man dus eigenlijk.” (109)
- “Dromen dichters nog steeds van exotiek zonder ooit te vertrekken, zodat de droom over weggaan vermolmt tot een gedicht ?” (141)
- Over ouder worden: Barnes vrouw Pat (zes jaar ouder): “Naarmate je ouder wordt, raak je verstokt in je minst aanvaardbare eigenschappen.” Partner R. (achttien jaar jonger): “Je mag best oud zijn, maar je mag je niet als een oudere gaan gedrágen.” (145)
- “We weten allemaal dat herinnering gelijkstaat aan identiteit; wat blijft er over als je alle herinneringen wegneemt?” (161)
- Discussie met Stephen over hond Jimmy (16 jaar oud), die niet weet dat hij hond is: “'Ik heb het idee dat mensen het zo druk hebben met leven dat ze vergeten dat ze een mens zijn – of in elk geval vergeten wat het is om een mens te zijn en welke consequenties dat heeft – en dus wat het betekent om dood te zijn.” (161)
- Twijfel over koppeling herinnering en identiteit. (171–172)
- “Laatst ben ik van de trap gevallen. Het was een interessante ervaring.” (161)
Lees ook:
Leesimpressie: Anatomie van het atelier door William Kentridge
