Nou en, waarom Nederlanders zo Nederlands zijn
Patrick van Gompel
Antwerpen: Uitgeverij Vrijdag
2023
325 blz.
Veel omvattende, toegankelijk genoteerde journalistieke zoektocht naar ziel en karakter van Nederlanders.
- Een gevarieerde groep Nederlanders spreekt zich uit over wat kenmerkend is voor Nederland.
- Interviews met 28 bekende Nederlanders, onder wie Abdelkader Benali, Adriaan van Dis, Aimée de Jongh, Arnon Grunberg, Lale Gül, Mensje van Keulen, Mirjam van Veen, Rob van Essen, Tommy Wieringa, Vic van de Reijt en Wierd Duk.
- De reacties worden aangevuld met o.a. gedichten en liedteksten, o.a. Slauerhoff, “In Nederland”. (24); Marsman, “Herinnering aan Holland” (59); Drs. P. (65–66); Lennaert Nijgh (74);
- Gevechtsbereidheid Nederlanders – 16%. Laag i.v.m. andere landen. (23)
- Over fietsen. (36–38)
- Geert Mak: Nederland is van top tot teen republiek. 'Zoals Frankrijk een monarchie heeft met een gekozen president, zo is Nederland een republiek met een koning aan het hoofd.' (54)
Nederland & Nederlanders
- Koningin Maxima: Dé Nederlander bestaat niet; Prins Claus, wereldburger, Europeaan en Nederlander. (11)
- Abdelkader Benali: rigiditeit. (14–16):
- Josse de Voogd: rijtjeshuis. (26)
- Lale Gül: geen gordijnen. (28–29)
- Myrthe van Velden: fiets. (36)
- Makkie Metsemakers: eigengereidheid. (38)
- Jan Jaap van der Wal: luid. (39)
- Gerrit de Jager: lomp. (39)
- Rob van Essen: luidruchtig. (40)
- Johan Gerlings: kordaat. (41)
- Adriaan van Dis: ambtenaren. (42–45)
- Kader Abdolah: anders. (45–46)
- Aimée de Jongh: bescheiden. (47)
- Arnon Grunberg (48–49): gierigheid (49)
- Mensje van Keulen (50–51): De toren van Babel.
- Joris Luyendijk (51–53): mazzelaars.
- Geert Mak (53–55): dubbelheid.
- Sylvana Simons: wit (56–57).
Recht door zee, de strijd tegen het water (59–72)
- Lotte Jensen: Wij en het water. Een Nederlandse geschiedenis. (60)
- Water: 19% Nederlandse oppervlakte bestaat uit water; 20% veroverd op de zee; 26 % ligt onder zeeniveau. (60)
- Kader Abdolah: “De Nederlandse mens is absoluut de meest gedisciplineerde mens op de aarde.” (61)
- Abdelkader Benali: De kracht van Nederland: de maritieme geschiedenis. “De Nederlanders hebben de wereld gewoon leeggeroofd omdat ze in staat waren schepen te maken.” (63)
De dag des Heeren (73–109)
- De gelovigen zijn in de minderheid. (73)
- Tommy Wieringa: “Er zijn veel takken aan de boom des Heeren en sommige zijn buigzamer dan anderen.” (76)
- Curieuze drukfout: “missstanden in de katholieke moederkerk” (77)
- Staphorst: “Zaterdagavond ging de haan weg bij de kippen, want die moest 's zondags alleen zitten. Op maandag werd die haan teruggezet.” (89)
- Tommy Wieringa: “Niemand die zo tekeer is gegaan tegen de Joden als Luther.” (93)
- Over Nederland & Verenigde Staten: “We brachten er tulpen naartoe, oranje klompen, windmolens. Uit Nederland kwam niet één idee.” (94)
- Sylvana Simons: “Dankbaarheid is de aflaat van de moderne Nederlander.” (102)
- Over de Polderislam. Van Dis, Abdolah, Gül. (106–109)
Eerst de koopman, dan de dominee (111–134)
Invloedrijke randstad (135–165)
- Den Haag aangeduid als hoofdstad. (136)
Over de Nederlandse taal (167–197)
- Nederland telt in 2023 115.000 internationale studenten. Ruim drie keer zoveel als in 2005. “In Nederland zijn 76% van de masters in het Engels, en 29% van de bachelors. In Vlaanderen 27% van de masters en 6,7 % van de bachelors.”
- Luyendijk: over Nederlandse lompheid. Nederlandse collega zag dat ik naar de kapper was geweest. Op mijn vraag wat ze ervan vond , antwoordt zo iemand dan: ‘Je vorige kapsel stond je beter’.” (177)
- Cabaret (182–186): Arnon Grunberg: “Niets is Nederlandser dan het cabaret. Een bepaald soort idee van komisch zijn, gelardeerd met een enorme moralisering. (...) een beetje de dominee die af en toe grapjes maakt, maar die uiteindelijk heel dominee blijft. En die natuurlijk ook grensoverschrijdend is en die vloekt om te laten zien van kijk, wij hebben bepaalde dingen achter ons gelaten, maar ook erop zinspelend dat het taboe nog altijd intact is.” (182)
- Grunberg over Nederlanders (182–184): “Wat ik de meest onaangename eigenschap van Nederland vind, is dat je in naam van de eerlijkheid onbeschoft en onbeleefd mag zijn.” (184)
Zwarte Piet met een hoofddoek en een bal gehakt (199–249)
- Koloniale inkomsten van de Oranjes: 3.04 miljoen gulden, omgerekend naar 2023 545 miljoen euro. (202)
- Zwarte Piet (203–205)
- Tommy Wieringa: “Gehaktbal en Zwarte Piet, dat zijn onze nationale symbolen.” (204)
- Luyendijk: “De discussie over Zwarte Piet in Nederland is zo hevig omdat we niet kunnen omgaan met verschillen, we gaan meteen schelden. We hebben ook geen debatcultuur. Nederland is niet verdraagzaam, we zijn tolerant. Als je dat zo nodig wilt doen, moet je dat vooral doen, als het mij maar geen geld kost.” (208)
- Abdolah: “Geen verband tissen slavernij en Zwarte Piet. In Nederland gaat het om een vertakking van oude Perzische feesten. Volgens de geest van de tijd moet Zwarte Piet in Nederland alle kleuren hebben, dat is mooi, alle kleuren.” (210)
- Benali: “Onze cultuur spoort je erg aan om te zeggen wat je denkt. Dat is niet zozeer Nederland maar Holland. Limburgers hebben dat niet. Die denken wel drie keer of drie generaties na voor ze zeggen wat ze denken.” (222)
Een land in verandering (251–279)
- W.F. Hermans: Ik heb altijd gelijk (1951): “De katholieken! Dat is het meest schunnige, belazerde, onderkruiperige, besodemieterde deel van ons volk! Maar die naaien erop los! Die planten zich voort! Als konijnen, ratten, vlooien, luizen. Die emigreren niet. Die blijven wel zitten in Brabant en Limburg met puisten op hun wangen en rotte kiezen van het ouwels eten.” (275).
Over trots, optimisme en minder leuke dingen. (281–299)
- Benali: “Een Nederlander is altijd bezig om de ruimte in te richten. (...) De taken verdelen en dan eren pot maken. Plannen en budgetteren. Altijd uitrekenen. Dat is altijd angst, doodsangst, dus controle, controle hebben op het leven. Alles moet voorzien zijn. (...) dát is een Nederlander en die gelooft in die planmatigheid door God. Het is onzin maar je moet gewoon meedoen. Je moet het ook niet te serieus nemen. Nederlanders genieten van clowns. (...) Ze genieten van die kinderlijkheid alsof ze daarin helemaal emotioneel kunnen worden, zoals daarin zien wat ze verloren hebben.” (288)
Lees ook:
Leesimpressie: Ik hoor dat je in Nederland bent... door Daria Lysenko
Leesimpressie: De ontdekking van de Nederlander door Eveline Koolhaas-Grosfeld
Leesimpressie: Nederland voor de Nederlanders door Mounir Samuel
