J’accuse, 40 schrijvers voor Palestina
Teddy Tops en Lisa Weeda (Red)
Amsterdam: De Bezige Bij
December 2025
239 blz.
Zeer gevarieerde bundel met recent gepubliceerde artikelen aangevuld met nieuwe beschouwingen, gedichten en prozateksten. Palestijnse, Vlaamse, Nederlandse en enkele internationale bijdragen. Over gruwelen in Gaza, medeplichtigheid, protest en verzet. Ingeleid en afgesloten met kort fragment van Mahmoud Darwish uit Het vlindereffect.
Opmerkelijke passages
- Onderzoek SOMO: Nederland wereldwijd de grootste investeerder in Israël, verantwoordelijk voor bijna twee derde van alle Europese investeringen. (10)
- Manon Uphoff (17–22): “Ik denk niet dat de schok van wat onze regering toestaat mij ooit zal verlaten. (...) Het boek van de waanzinnige aantastingen van rechtsstaat en democratie is zo dik dat er tot het einde van mijn leven in kan lezen. Het duisterste, onvergeeflijkste hoofdstuk draagt de naam Gaza.” (20–21)
- Salih El Saddy (23-27): Fragment uit Vandaag was weer erger dan gisteren, dagboek van een arts in Gaza (2025)
- Joost Oomen. De bom schaamde zich (41–43)
- Lofti El Hamidi. Morele schandvlek (47–53)
- Anne-Lot Hoek. In de dode hork van de geschiedenis (70-77)” Reflecties vanuit Kaapstad; verwijzing naar Nederlands koloniale verleden.
- Roxanne van Iperen. De genocide-economie. (85–89)
- Asmae Amaddaou. Tien adviezen over hoe je in leven kunt blijven wanneer je bruin bent en tot de verkeerde god bidt (90–92): “1. kom niet ter aarde op land dat in de oudheid aan iemand beloofd is”. (91)
- Annie Ernaux. Gaza (93–94): Verwijzing naar jonge Gazaanse schrijfster Nour Elasy.
- Amal Helles (95–101): Palestijnse journaliste die in 2024 naar Nederland vluchtte.
- Alfred Schaffer. Ecce homo (102–104)
- Sheila Sitalsing (105–109): Bewerking Abel Herzberglezing.
- Safae El Khannoussi. Een weigering om mee te doen (112–123): Over Hannah Arendt (115–116); over uitzetting uit Nederland van Syrische mensenrechtenactivist Mazen el-Hamada die vermoord werd (118–119); over Edward Said, Mohammed el-Kurd Isabella Hamad (122–123).
- Adania Shibli. Een les in de natuur van het verzet (124–127)
- Ramsey Nasr. Als het vrije woord genocide goedpraat ben ik tegen het vrije woord. (132–144): “We hebben de taal uit handen gegeven uit naam van het vrije woord, omdat wij daarin geloven. Ik niet. Ik geloof in woorden die getoetst worden aan de werkelijkheid, die begrensd zijn en niet van alle inherente betekenis ontdaan kunnen worden.” (140)
- “In een straffeloze wereld maken juist het vrije woord, vrije uitwisseling, vrij handelsverkeer en vrije wapenhandel ons medeplichtig.” (143)
- “Heeft Israël het recht te bestaan is een onzinnige vraag, bedoeld om de discussie te smoren. Maar als ik dan toch per se antwoord moet geven: Nee, niet in deze vorm. Geen enkel staatkundig systeem gebaseerd op apartheid, etnische zuivering en genocide zou dat recht mogen hebben.” (143)
- Fatena Al-Ghorra. Fragment uit Uittocht naar Gaza (145–148): “Vergeet de beelden van de kinderen niet. Als we voor elk van hen een begrafenis zouden houden, dan zou ons dat ongeveer dertig jaar kosten.” (145)
- Isabella Hamad. Lezen tijdens een genocide (150–161): O.a. over Etel Adnan en Muhammad al-Zaqzouq.
- Maurits de Bruin, fragment uit Geweten (2025) (162-170): “Ik wil een Jodendom dat niet wordt begrensd door de loyaliteit aan een land, maar dat wordt gevoeld door een gedeeld gevoel, of door een scala aan gevoelens (...) een Jodendom zonder uitsluiting”. (163–164)
- Karin Amatmoekrim. Dansen op de vulkaan. (173–175)
- Ghayath Almadhoun (187–189)
- Benjamin Moser (190–202)
- David Van Reybrouck. Melktanden. (203–204)
- Édouard Louis en Nan Goldin. Als je je machteloos voelt, is dat alleen omdat ze dat willen. (205–211)
- Rachida Lamrabet. Het recht zal ons niet redden. (219–225)
Lees ook:
Leesimpressie: Vandaag was weer erger dan gisteren door Salih El Saddy
