Vandaag was weer erger dan gisteren. Dagboek van een arts in Gaza
Salih El Saddy
Ghostwriter Wendy Kwaks
Met 16 pagina’s foto’s
Utrecht: Zwartjes & Labović
Oktober 2025
192 blz.
“Nog heviger dan heftig.” (121) Zeer aangrijpend, bijzonder toegankelijk geschreven dagboek roept woede op over wat zich in Gaza voltrekt, schaamte over niet-ingrijpen en respect voor de arts die zorgvuldig noteerde wat hij meemaakte in het Al-Shifa-ziekenhuis, “een plek waar de grens tussen leven en dood vervaagt.” (13)
- De dagboeknotities worden aangevuld met blokjes feitelijke informatie.
Opmerkelijke passages
- Mahmoed Darwish: “Denk aan anderen”. (7) Slotregels: “En als je aan de verre anderen denkt, (/) denk dan aan jezelf en zeg: (/) ik wil een kaars in de duisternis zijn.” (7)
- De in Bagdad geboren Nederlandse arts Salih El Saddy werkte van 28 april tot 27 mei 2025 in Gaza. Zijn boek is een getuigschrift. “Om het zwijgen te doorbreken. (...) Achter elk nieuwsbericht met het zoveelste dodental gaan mensenlevens schuil. En die mensen hadden gezinnen, dromen, wensen en hoop. Elk getal heeft vele gezichten. Ik heb die gezichten gezien. (...) Je kijkt mee door mijn ogen, die in een maand tijd meer ellende te verwerken kregen dan een mens ooit zou mogen zien. (...) Wat me tijdens mijn verblijf het meest raakte, was de moed van gewone mensen.” (12–13)
- Persoonlijke achtergrond van de auteur: “Ik was drie toen de Amerikanen begonnen met bombarderen.” (1991)
- In 1994 besluiten zijn ouders Irak te ontvluchten. Het gezin belandt in het Friese Oudemirdum. (18)
- “Wat voor mijn ouders een vlucht naar veiligheid was, betekende voor mij het verlies van alles wat ik kende.” (19)
- Slachtoffers: In augustus 2025 is het officiële dodental meer dan 62.000. The Lancet publiceerde in februari een gedegen onderzoek waarin het dodental 186.000 bedraagt, bijna acht procent van de Palestijnse bevolking; 59 procent van de doden zijn vrouwen, kinderen en ouderen. (27)
- Beleid Israël: Israël laat slechts 14 artsen per maand toe tot Gaza. (28) “Van de Israëlische autoriteiten mogen we maar drie kilo eten meenemen.” (31)
- Gaza is een van de dichtstbevolkte landen ter wereld: 6300 mensen per vierkante kilometer. (44)
- Snoep uitdelen aan kinderen blijkt zeer gevaarlijk. “Als je één kind iets geeft, komt er meteen een hele groep op af. (...) het gebeurt steeds vaker dat zo’n oploopje door een drone wordt geregistreerd, waarna die kinderen een target worden en er op ze wordt gevuurd.” (52)
- Soldaten dragen bewoners van een flat op binnen vijf minuten het gebouw te verlaten en zich te verzamelen bij een nabij gelegen gebouw. Kort daarna worden beide gebouwen gebombardeerd. (63)
- Over splintergranaten, die opzettelijk toegevoegde metaalscherven of stalen kogeltjes bevatten om het letsel te maximaliseren: Bij ontploffing schieten die met duizelingwekkende snelheid – sneller dan het geluid – alle kanten op. Ze veroorzaken diepe, onvoorspelbare wonden in spieren, organen en botten. De kracht is zo groot dat ze dwars door muren en voertuigen kunnen gaan. (68–69)
- “Families doneren bloed bij de bloedbank en krijgen in ruil daarvoor zakken bloed mee voor hun gewonde familieleden. Bloed is hier geen vanzelfsprekendheid: het is een ruilmiddel.” (81)
- Over een lokaal afhaalrestaurant als doelwit, tijdens het middaguur toen tientallen mensen in de rij stond voor wat rijst. (83) Twee keer achter elkaar bombarderen om ook hulpverleners te treffen. (83-84)
- Geweld tegen ziekenhuizen en hulpverleners. (92-93)
- El Saddy maakt met zijn telefoon veel filmopnames en spreekt veelvuldig met journalisten. “Het verhaal is niet mijn gezicht of motivatie. Het verhaal ligt bloedend op een brancard.” (94)
- Water: “Volgens de WHO heeft meer dan 90 procent van de bevolking geen toegang meer tot schoon drinkwater.” (98)
- “Slapen is inmiddels een herinnering aan iets wat ik vroeger deed.” (122)
- “Het gezondheidsstelsel is tot op het bot uitgekleed. Wie in zo'n situatie buitenlandse artsen, ander medisch personeel en voorraden weigert, bewijst dat hij de Palestijnse bevolking bewust wil uitroeien. (...) een doelbewuste strategie.” (174)
- “Op 16 augustus komt naar buiten dat Israël zelfs een speciale taskforce heeft om journalisten op te sporen en hen publiekelijk en valselijk af te schilderen als Hamas-strijders.” (175)
- “Wat ik in Gaza heb gezien heeft me veranderd. Ik ben zeven kilo afgevallen en tien jaar ouder geworden in één maand tijd.” (181)
Lees ook:
Leesimpressie: De sleutels van het huis, een dagboek uit Gaza door Sami Al-Ajrami en Anna Lombardi
Leesimpressie: De vlucht wordt duur betaald door Loes Gompes
