Het tij keren: Met Rosa Luxemburg en Hannah Arendt
Joke J. Hermsen
Amsterdam: Prometheus Nieuw Licht. 2019 / 2021
10^e druk
104 blz.

Bondige, heldere tekst over relevantie van Rosa Luxemburg en Hannah Arendt voor “de transitie naar een meer duurzame, menselijke en solidaire samenleving.”

• Slordigheid: Luxemburg: “Hervormingen waren het middel om de politieke omwenteling voor elkaar te krijgen” (34). Niet dus.

Opmerkelijke passages

• Luxemburg: “Zelfkritiek is de adem en het levenslicht van elke revolutionaire beweging,”' schreef ze in haar essay “De Russische Revolutie” (1918). (16)
• Bezoek Rosa Luxemburg aan Nederland 1903. (20–21)
• Citaat Hannah Arendt veel geciteerd na verkiezingswinst Trump. “Nooit is onze toekomst minder voorspelbaar geweest, nooit zijn we in die mate afhankelijk geweest van onbetrouwbare krachten, die de wetten van het gezind verstand met de voeten treden.” (63-64)
• Arendt: “Vrijheid is altijd de vrijheid van andersdenkenden.” (66)
• Over burgerraden en directe democratie. Ervaringen Hermsen in Amsterdam: “niet alleen mijn bewustzijn, maar ook mijn ziel verruimd.” (75)
• Arendt over burgerlijk ongehoorzaamheid. (76)
• “Er is niets zo veranderlijk als de psychologie van de mens,” schreef Rosa Luxemburg op 16 februari 1917 in een brief aan Mathilde Wurm. “De menselijke psyche herbergt, net als Thalatta – de eeuwige zee – alle mogelijkheden in zich: een dodelijke luwte en de razende storm, de ergste lafheid en het wildste heroïsme. De massa is altijd wat zij in overeenstemming met de tijd en de situatie moet zijn, en zij staat altijd gereed de sprong te wagen en iets heel anders te worden dan zij schijnt.” (79–80)
• Fragment brief Rosa Luxemburg uit de gevangenis aan Sonja Liebknecht, december 1917. (89–93)

Lees ook:

Leesimpressie: Levenswijsheden door Hannah Arendt

Leesimpressie: Elk boek is een gevaar, samengesteld en ingeleid door Ronit Palache

Leesimpressie: In wat voor land leef ik eigenlijk? door Karin Amatmoekrim